Preguntas de examen
DBHko Musika ikasgaiko azterketetatik abiatuta, oinarrizko musika-kontzeptu batzuk errepasatuko ditugu. Beti bezala, musika-jardunaren ikuspegitik, eta entzuten dugun musika hobeto ulertarazten/sentiarazten diguten adibideak entzunez.
Musika klasean nerabeei egiten zaizkien galderek, zentzurik ba al dute? Erantzun bakarra al dute edo erantzun zuzen bat baino gehiago egongo lirateke? Galdera horiek edozein musika estilotarako balio al dute? Gai horiek zaharkituta geratzen al dira eta beste berri batzuei heldu beharko litzaieke? Aitzitik, edozein garaitako musikan kontzeptu musikalak existitzen al dira?
Anacrusa
Anacrusa baliabide erritmiko bat da, musikan erabiltzen duguna melodia edo egitura musikal batzuei hasiera emateko. Nota bat edo gutxi batzuk aurreratu behar dira, melodia kantuaren bultzada erritmiko nagusia baino pixka bat lehenago has dadin. Baliteke sarrera hori melodia nagusiak abesten duen ahotsarekin egitea, baina baxuan, laguntzen duten instrumentuetan, haizeen sekzioan... ere ager daiteke. Nolanahi ere, musikari bultzada erritmiko berezia ematen dio, eta testuko hitz garrantzitsu batzuk edo melodiaren zenbait gako-nota nabarmentzeko balio digu.
Movimiento Cromático
Melodia baten notak bere afinaziotik oso hurbil badaude, mugimendua txikia dela sentitzen dugu. Notak bata bestetik oso poliki pasatzen entzuten ditugu. Gure afinazio-sisteman egin dezakegun jauzi txikiena mugimendu kromatikoa da. Hurbileko noten arteko lotura horiek melodia nagusian, akonpainamenduan edo protagonista gutxiago dituzten bigarren mailako melodietan ere gerta daitezke. Batzuetan kantuaren egitura bereizten laguntzen digute, beste batzuetan musikari izaera enigmatikoa, misteriotsua edo beldurgarria ematen diote. Eta batzuetan mugimendu kromatikoa ere erabili izan da musikan, animalia batzuen soinua imitatzeko.
Acompañamientos
Musika entzuten dugunean, entzumenak melodia nagusiari erreparatzen dio batez ere. Baina haren azpitik musika gehiago entzuten da, akonpainamendua deitzen dioguna. Nola eraikitzen da akonpainamendu on bat? Zer funtzio bete behar du? Zer elementuk bereizten dute? Akonpainamendua garrantzitsua den hainbat adibide musikal entzuten ditugu, eta zer duten berezi jakiten dugu, nola egiten duten melodia nagusia ondo babestuta, eta zer instrumentu arduratzen diren funtzio hori egiteaz.
Vientos locales
Munduko eskualde bakoitzak bere kulturaren eta folklorearen berariazko tresnak ditu. Batzuk oso bereizgarriak dira haize-instrumentuak, eta haien soinuak planetaren alde horretara eramaten gaitu entzutearekin. Zerk egiten ditu hain berezi? Zergatik entzuten dira horrela? Nola daude eraikita? Urteko uneren batean, ospakizunen batean edo testuinguru bereziren batean jotzen al dira? Edonork interpreta ditzake edo norbaitentzat gordeta daude? Galdera horiek guztiek Musikaren Gakoak atalean dute erantzuna.
Dúos
Nola egin dezakegu musika ona bi elementurekin bakarrik? Bi ahots edo bi instrumentu izan, gakoa elkar osatzea da. Tresna bakoitzak bere funtzioa bete beharko du, guztien onura bilatuz. Bakoitzak bere erregistroan kokatu beharko du, bestearen egoera inbaditu gabe. Elkar entzutea eta elkarrizketa funtsezkoak dira, batez ere inprobisaziorako tarterik badago. Musikaren Gakoak ataleko atal honetan musika-bikoteen adibideei erreparatzen diegu, eta horiek hobeto ulertzeko eta gehiago gozatzeko azaltzen ditugu.
Los títulos
Izenburu on batek definitzen du entzungo dugun musika. Normalean, abestiak letra badu, testuaren gako-hitzak erabiltzen ditugu izenburua osatzeko. Baina... eta musika instrumentala besterik ez bada? Kasu horretan ez dago testu bat bilatzeko, eta pieza musikalerako izenburu egoki bat sortu behar dugu. Izenburu horrek zer jasoko duten erakutsi behar die entzuleei, egoera onean jarri behar ditu, hasiko den bidaia musikalaren abiapuntua planteatu behar die. Baina, gainera, musika hori instrumentuetan interpretatuko duten pertsonei informazioa eman diezaieke, musika nola jo behar duten, zer sentitu eta/edo sentiarazi behar dioten publikoari.
La guitarra
Gitarra gure inguruko instrumentu ezagunenetako bat da. Entzuten ditugun musika askok gitarra dute beste instrumentu askoren artean, baina baita protagonista gisa ere. Eta jende askok izan du noizbait gitarra bat eskuen artean, akorde batzuk ikasi ditu... Baina, ezagutzen al ditugu benetan existitzen diren gitarra motak? Musika estilo bakoitzak gitarra modu desberdinean erabiltzen du. Gaur, gure inguruan mendeak daramatzan tresna balioaniztun honi buruzko xehetasun gehiago aurkituko ditugu.
Semicorcheas
Ortxeerdia irudi beltzaren balioaren laurdenaren baliokidea da. Horrek esan nahi du iraupena laburra dela (pultsu baten iraupenaren % 25 bakarrik), edo, bestela esanda, 4 kortxeaerdi behar ditugula pultsu oso bat betetzeko. Normalean pasarte azkar eta birtuosistikoetarako erabiltzen dira, baina baita beste testuinguru batzuetan ere. Adibidez, akonpainamendu-base bat sortzeko, baterian patroi erritmiko bat osatzeko, edo "disko" estiloko baxu-lerroak lotzeko. Gaur, kortxeaerdiek hainbat musika-estilotan dituzten erabilera ugariak eta horietako bakoitzean duten funtzioa ezagutuko ditugu.
Dale ritmo
Kapitulu honetan, musikan erabilitako erritmo nagusietako batzuk errepasatuko ditugu, baita haien jatorria eta bilakaera ere. Erritmoak musika estilo ezberdinetan duen garrantziaz ere galdetuko diogu geure buruari, eta denboran zehar garrantzia hori aldatuz joan ote den. Zerk egiten du erritmo on bat? Nola bereiz ditzakegu erritmo batzuk besteetatik? Instrumentu guztiek eraman dezakete musikaren erritmoa?
Anacrusa
Movimiento Cromático
Acompañamientos
Vientos locales
Dúos
Los títulos
La guitarra
Semicorcheas
Dale ritmo
Iradokizunak
Las claves de la música
"Musikaren gakoak" Mikel Gaztañaga piano-jotzaile eta pedagogo musikalak sortutako eta aurkeztutako entretenimendu eta dibulgazio musikaleko podcasta da. 55 minutuko iraupena duten kapituluak dira, gaztelaniaz, eta "belarri guztientzat" azaldutako eduki musikalak dituzte.
Musika-kontzeptuetan zentratuz eta hainbat garai/estilotako adibideak bilatuz: musika klasikoa, tradizionala/folka, rocka, popa, jazza, zinema/telebistako soinu-bandak... Estilo desberdinetako elementuak eta mendeetan zehar baliabide horiek nola erabili diren konparatuz. Beti estilo atsegin eta dibulgatzailearekin, azalpen sakonegirik gabe, baizik eta entzumenean zentratuz: entzuten duguna eta entzutean sentitzen duguna. Horren guztiaren adibide dira musika grabatu komertzialak eta aurkezleak berak pianoan interpretatutako zatiak.
Kantauri soinu-banda
Xabier Mina Ederrak eta Isaías Cruz Irujok 2025ean zuzendutako “Kantauri” dokumentalaren soinu-banda eskaintzen dizu GUAUk. Joseba Beristainek, berariaz, filmerako egindako musika da eta IFMCA, Nazioarteko Film Musika kritikarien elkartearen sari garrantzitsuetarako izendapena jaso du 2025ko soinu-banda onenaren alorrean.
Planetaren egungo egoera jasotzen du dokumentalak gizartearen kontzientzia pizteko helburuz. Kontserbazioa balioztatzen jakiteko, ezagutza behar da. “Kantauri”, Kantauriko itsas hondoaren aberastasuna erakusten du, izaki bizidunak eta hauen ingurune fisikoaren arteko harreman konplexuak.
Hertzainak, azken kontzertua
Hertzainak musika talde historikoak Barakaldoko BECen 2022ko abenduaren 17an eskaini zuen azken kontzertuaren audioa eskaintzen dizugu GUAU plataforman.
80ko hamarkadan sortu zen Hertzainak Gasteizen. Euskal Rock Erradikala eta Euskadi Tropikala delako mugimenduetan kokatu zen eta diskografia oparoa utzi du euskal rockaren historiarako.
Playzerrenda:
. Rockanrol Batzokian
. Hau dena aldatu nahi nuke
. Amets prefabrikatuak
. Oroimen txarrak
. Ez dago ilusio faltsurik
. Egunetik egunera
. Ispiluaren aurrean
. No time for love
. Eutsi gogor
. 564
. Hertzainak
. Larru beltzak
. Sigarrillos amarillos
. Si vis pacem
. Esaiok
. Ta zer ez da berdin
. Zoratzen
. Bi minutuero
. Aitormena
BIS-etan:
. Iñakik hitz egiten du?
. Hil ezazu aita
. Guantanamera
. Pakean utzi arte
. Eh txo!
. Arraultz bat pinu batean
Singular soinu-banda
Alberto Gastesik zuzenduta, “Singular” thrillerra ekoitzi zuten 2024an Vidania Filmsek, White Leaf Producciones eta 61 North ekoiztetxeek, besteak beste, EITB Mediarentzat. Jon Aguirrezabalaga eta Ana Arsuaga (Verde Prato) musikariek sortu dute, berariaz, ekoizpenerako soinu-banda eta GUAUn osorik entzun dezakezu.
“Singular” zientzia fikziozko filma da eta bertan Adimen Artifiziala eta pertsonaren doluaren arteko mugei buruz ari da. Semea hil eta dozena bat urtera, Dianak eta Martinek elkar ikustea erabakitzen dute lakuan zuten etxe bizitzan. Semea zenaren antza handiko gaztea azaltzearekin batera nahaspilatzen da egoera eta berpizten dira mamuak.
Gaua soinu-banda
XVII. mendean, Euskal Herriko mendietan eta sorgin ehizan, Kattalinek senarrarengandik ihes egiten du, eta gauaren erdian alde egiten du baserritik. Basoaren belztasunean galduta, haren atzetik dabilen presentzia sentitzen du. Bidean, hiru emakumerekin topo egiten du, eta, ibaiaren ondoan arropa garbitzen duten bitartean, beldurrezko ipuinak eta herriko esamesak partekatzen dituzte. Bere harridurarako, Kattalin istorio horien parte bihurtuko da azkenean.
Decorado soinu-banda
Alberto Vazquezek 2025ean zuzendutako “Decorado” animazio filmaren soinu-banda eskaintzen dizu GUAUk. Joseba Beristainek berariaz filmerako egindako musika da.
Arnold, adin ertaineko sagu baten krisi existentziala azaltzen du. Egin zuen ezkontza aldapa behera doa, bizitza zentzugabea eta inguruko guztia iruzurra iruditzen zaio. Lagunik onena modu susmagarrian hiltzen denean, Arnoldek ihes egiten du askatasun piska baten bila.
Nora soinu-banda
Norak 30 urte ditu. Nicolas aitona argentinarrarekin bizi da eta bere bizitza ez da berak uste zuena. Lan txikiak ditu eta ia ez da bere herritik atera. Aitona galtzen duenean, Euskal Herriko kostaldetik bidaia bat hastea erabakitzen du, bere errautsak amonaren errautsen ondora eramateko.

