3. ''I puritani": Nota bat baina gehiago
Enrique Bert opera adituak, 2022-23rako ABAO Bilbao operaren egitarauaren lehen emankizuna izan zen Vincenzo Belliniren "I Puritani" obraren inguruan arituko da oraingo honetan.
Obra honek, funtsezko bi elementu ditu: alde batetik, istorio erromantikoaren konbentzionaltasuna; eta, bestetik, nota bakar baten kondaira. Konbinatzen baditugu, historia tradizional bat dugu, zeina modu, agian bidegabean, operaren azken uneetan tenorrak jorratu behar duen notetako batek baldintzatuta aurkitzen den: Fa gainaltu bat, ia inoren eskura ez dagoena eta, hala ere, guztiek ezinegon eta ikusminez espero dutena. Iritsiko al da nota horretaraino, bai ala ez? Hor dago koska.
"Opera prima ABAO" bilduman operako obra ezagunenen istorioen xehetasunak zehazten dira eta musika-pasarte esanguratsuenak eskaintzen dira.
6. Opera eta amodioa
Ez dago denboraldia ixteko modu hoberik, hurrengo denboraldia aurkeztuta baino. Eta horixe da operan aditua den Enrique Bertek seigarren atal honetan proposatuko diguna. ABAO Bilbao Operak, 2023/2024 denboraldirako operaren munduan oso ezagunak diren bost obra hautatu ditu, eta guztiak maitasunaren lokarriarekin lotu genitzake. Obra hauek zeintzuk izango diren jakin nahi baduzu, entzun "Opera prima ABAO" podcastaren seigarren eta azken atala.
"Opera prima ABAO" bilduman operako obra ezagunenen istorioen xehetasunak zehazten dira eta musika-pasarte esanguratsuenak eskaintzen dira.
5. ''Il Trovatore": Istorio txarrak ez dezala musika ona zapuztu
Musika onak argumentuaren edozein aldrebeskeria zuritzen du. Eta "Opera prima ABAO"ren kapitulu honetan Enrique Bertek horren adibide on bat erakutsiko digu, "Il trovatore" (Trobalaria) operarekin, "Rigoletto" eta "La Traviatta"rekin batera Giuseppe Verdiren opera trilogia ezaguna osatzen duen obra.
"Il Trovatore"ren istorioak maitasuna, mendekua, zeloak eta suntsipena uztartzen ditu.
4. ''Anna Bolena": Bi bizitza paralelo'
Operan aditua den Enrique Bertek Gaetano Donizettiren "Anna Bolena" operari heldu dio "Opera prima ABAO"ren atal honetan, ABAO Bilbao Operaren 2022-23rako egitarauan aurkeztutako lana.
Obra benetan ederra baina, hala ere, erdi ahaztuta zegoena, harik eta 1957an arte honen historiako izarrik handienetako batek, María Callasek, ahanzturatik erreskatatu zuen arte, Luchino Viscontik Milango Scalan zuzendutako funtzio historiko batean. Horrela, Maria Callas eta Anna Bolenaren izenak estuki lotuta geratu ziren betiko.
Anna Bolena eta Maria Callas, bakoitza bere garaian bizitza bikaina izan zuten bi emakume dira. Biak ala biak, infernuetara jaitsi ondoren modu tragikoan amaitu zutenak.
"Opera Prima ABAO" bilduman operako obra ezagunenen istorioen xehetasunak zehazten dira eta musika-pasarte esanguratsuenak eskaintzen dira.
2. "Tosca", amodioaren eta politikaren uztarketa
Enrique Bert opera adituak, Bilboko ABAO opera egitarauan aurkeztutako Giacomo Pucciniren "Tosca" opera ezagunari buruzko azalpenak eman dizkigu "Opera prima ABAO"ren bigarren atalean.
"Tosca", zalantzarik gabe, operazaleek gehien maite duten obretako bat da. Hori bitxi samarra izan daiteke, kontuan hartzen badugu kontatzen den istorioa nahiko gordina dela: kartzela eta ideia politikoen ondorioz jasandako tortura eta heriotza, bereziki. Izan ere, "Tosca" maitasun istorioa da, bai, baina askatasunaren alde borrokan, boterearen zaindari gotorren aurrean topo egin dutenen istorioa ere bada. Nolabait ere, musika ezin ederragoaren bitartez, politika eta maitasuna batzen dituen opera.
"Opera prima ABAO" bilduman operako obra ezagunenen istorioen xehetasunak zehazten dira eta musika-pasarte esanguratsuenak eskaintzen dira.
1. ''Così fan Tutte": Misoginia arte bihurtuta
Enrique Bert opera adituak, ABAO Bilbao opera elkartearen egitarauan aurkeztutako Mozarten "Così fan tutte" opera ospetsuari buruzko azalpenak eman dizkigu "Opera prima ABAO" podcastaren aurreneko atalean, bere istorioaren nondik norakoak xehetuz eta musika-pasarte esanguratsuenak eskainiz.
Gaur egungo pentsamolde berdinzaletik oso arrotza egiten zaigun arren, zoritxarrez operaren ibilbide klasikoan oso presente egon den gaia da kasu honetan ardatza: misoginia. Izan ere, opera honetan, gizonezko pertsonaiek haien emakumezko bikotekideen fideltasunaren apustua egiten dute, "cosi fan tutte" edo "horrela egiten dute (emakume) guztiek" mespretxuzko esaldia erabiliz. Mezu misogino eta atzerakoi hau gaindituz, nolanahi ere, Enrique Bertek Mozarten opera honen edertasuna topatzen lagunduko digu.
6. Opera eta amodioa
5. ''Il Trovatore": Istorio txarrak ez dezala musika ona zapuztu
4. ''Anna Bolena": Bi bizitza paralelo'
2. "Tosca", amodioaren eta politikaren uztarketa
1. ''Così fan Tutte": Misoginia arte bihurtuta
Iradokizunak
Opera prima ABAO (eus)
"Opera prima ABAO" soinu-libretoa da, eta Enrique Berten eskutik operaren munduan sartzea du helburu. Opera maite duenari zuzenduta dago, eta, batez ere, mundu liluragarri honetan sartu nahi duenari. Kapitulu bakoitzak obra bakoitzaren testuinguru historikoa eta musika-berezitasunak modu atseginean islatzen ditu.
Opera prima ABAO (es)
"Opera prima ABAO" soinu-libretoa da, eta Enrique Berten eskutik operaren munduan sartzea du helburu. Opera maite duenari zuzenduta dago, eta, batez ere, mundu liluragarri honetan sartu nahi duenari. Kapitulu bakoitzak obra bakoitzaren testuinguru historikoa eta musika-berezitasunak modu atseginean islatzen ditu.
Eden
Azken gertakariak izan zirenetik urtebetera hasten da “Eden” soinu-fikzioaren hirugarren eta azken denboraldia. Naroa, bere amaren hilketa ezin gainditurik eta arrangura eta mendeku grinaz beterik, berriz ere herrira itzultzen da aitarekin batera, Aste Sainduko oporrak pasatzera. Oporrak ez dira atsedena izango ordea. Alboratuak izan dituen Beca eta Oierren konfiantza berreskuratzeaz gain, haur baten desagerketa misteriotsu bati aurre egin beharko dio Naroak, eta bideak, beste behin, uste bezain hila ez dagoen Jingkorengana eramango du.
Hiru, bi, Bach!
“Hiru, bi, Bach!” podcastak Ludwig van Beethovenen (Bonn, 1770-Viena 1827) “Zazpigarren Sinfonia” aztertu eta xehetuko du, modu berritzaile eta erakargarrian. Atal bakoitzean, musikaren maisu-lan hau puzzle bat bezala zatitzen joango da, piezaz pieza. Obraren atzean ezkutatzen dena eta berau osatzeko prozesua nolakoa izan zen ezagutzeko aukera eskainiz.
Podcast honen helburua, musika klasikoa gazteengana modu berri eta berritzaileaz hurbiltzea da. Gazteek kontsumitzen dituzten formatuak eta kanalak erabiliz, beren playlist kuttunean, musika klasikoa ere sartzeko xedez.
Euskal Herriko Gazte Orkestrak, EGOk, 2024ko neguko programan eskaini zuen Beethovenen “Zazpigarren Sinfonia” eta bertako musikariek, berariaz, podcast honetarako grabatutako piezak entzun ahal izango dira bide batez.
Bost atalek osatzen dute podcasta eta bi gidari nagusi ditu, Felix Etxeberria eta Oihana Etxebeste, EGOko musikari gazteak biak, Iker Sanchez, musika aditua eta EGOko Topaketen zuzendariaren laguntzaz ariko direlarik.
Bi ahotsetan
Zein doinu du maitasunak? Nola abesten zaio heriotzari? Eta nostalgiari? Donostiako Musika Hamabostaldiaren podcast sailaren atal bakoitzean, musika klasikoa aitzaki hartuta, horren inspirazio iturri izan diren gai unibertsalei buruz solasean ariko dira Joseina Etxeberria, kazetaria, eta euskal gizartean eremu jakin batean bere jardunagatik (kultura, kirola…) ezaguna den gonbidatu bat. Musika klasikoa eta solasaldia uztartuta, lasai entzun eta gogoeta egiteko saioa.
Harresi ikusezina
Azken lau urteotan, 20.000 bat pertsonak, gehienak Afrikatik etorriak, Irungo muga zeharkatu dute Frantziarako bidean. Gutxienez, horietako zazpi hil dira Bidasoa gurutzatu nahian. "Harresi ikusezina" sail dokumental bat da, sei atalekoa, Cristina Tapia Huici kazetariak zuzendua, eta migranteei, adituei eta boluntarioei ematen die ahotsa. Europako legeak, polizia kontrol arrazistak eta Bidasoako harrera mugimenduak aztertzen ditu.
Holobiontea
Zurriolako hondartzan izenik ez duen espezie bateko izakia azaldu da hilda, sarean kateatua.
Komunitate zientifikoaren arreta piztu du aurkikuntzak eta Eusko Jaurlaritzak, Idurre Aldazabal, EHUko ikerlariari eta bere taldeari eskatu dio ikerketa abiatzeko. Sarean ordea, ikerlariak erori dira. Nazioarteko arreta sortzen du gertaerak.
Thriller psikologiko hau, ULU Mediak ekoitzi du EITB Mediarentzat.
De Rigor Mortis
Xabi Payak idatzitako soinu-fikzioa da "De Rigor Mortis", EITB Mediak eta Tabakalerak elkarlanean sortutako Audiogile berrien sariko lehen irabazlea da eta lau ataletan banatuta dago. Ekoizpena ULU Mediak egin du.
Gertakariak Asier Apaolaza mediku forentsearen autopsia-gelan burutzen dira. Bertara hilotz misteriotsuak iristen bait dira egunero. Miren laguntzaileak eta biek elkarlanean argitzen dituzte pertsonen jatorria eta heriotzaren inguruko arrazoiak.
Ainguratuak
“Artxipelagoa” soinu-fikzio arrakastatsuaren spin-offa, hiru olatuak iritsi aurreko unean kokatua.
“Ainguratuak” serieak gertaera horien aurreko uneak irudikatzen ditu hain zuzen ere. Adin eta jatorri ezberdineko hiru emakume protagonisten istorioari jarraituz, mundua goitik behera aldatuko duten hiru olatu handien iritsierak eragingo dituen drama sakonetan murgilduko gara.
Holobionte
Zurriolako hondartzan izenik ez duen espezie bateko izakia azaldu da hilda, sarean kateatua.
Komunitate zientifikoaren arreta piztu du aurkikuntzak eta Eusko Jaurlaritzak, Idurre Aldazabal, EHUko ikerlariari eta bere taldeari eskatu dio ikerketa abiatzeko. Sarean ordea, ikerlariak erori dira. Nazioarteko arreta sortzen du gertaerak.
Thriller psikologikoa.