Arantxa Vaillant: "Teknikoki, Euskal Herriko Louvre txikia da gurea"
Arantxa Vaillant, Bonnat Helleu museoko kontakizunen zuzendaria izan dugu Faktorian. Louvre txikia bezala ezaguna den museoa da Baionakoa. Mediazioaz, bisita gidatuez, programazio kulturalaz, garapenaz, komunikazioaz etab. arduratzen dela azaldu digu.
Xuban Zumeta, ozeanografoa: "Arrantza behatzaileok konfiantzazko harremana dugu mariñelekin"
Zarauztarra da eta umetatik izan du itsasorako joera, "olagarrotara, surfera edo buzeatzera joaten ninduan". Kanariar irletan ikasketak egin eta gaur egun AZTIko arrantza behatzailea da. Beren lanaz, eta lanak dakarzkion bizipenez, aho-bizarrik gabe mintzatu da Zumeta.
'Marron' eta Mattin Iñiguez Pakistanen, "Lurretik hegan"
Pakistango iparraldean, karakorum inguruan izan dira hilabetez Jose Ramon Agirre 'Marron' eta Mattin Iñiguez mendizale eta parapentelariak. "Lurretik Hegan" izeneko dokumentala ontzen ari dira han bildutakoekin. Bertako herritarrei laguntzen ere aritu dira.
Niko Mindegia: "Erretiratzea buruan nuen, baina Bidasoan jokatzeko aukera modu naturalean iritsi da"
Niko Mindegia 38 urteko doneztebarra da, eta eskubaloiak eraman du urte luzez Euskal Herritik kanpora. Espainiako zein Europako hainbat taldetan jokatu ondoren, kirolari lotuta jarraitzen du gaur, eta ibilbide profesionaleko azken urratsak Bidasoa-Irun taldeari lotuta ematea erabaki du.
Miren Illarramendi 5.0 industriaz
Oihana Aldabe, 'inezturek' jotako musikaria
Lakuntzako jaietan harrapatu dugu Oihana Aldabe Lazkoz. Gaita, klarin eta tronpeta jotzailea da Aldabe, eta gurekin soilasaldia egin du goieko dianarekin herriko karrikak alaitzen hasi aurretik. Hamaikatxo kontu kontatu dizkigu bere musikari jardunaz eta musika irakasle ibilbideaz. Eta beste hamaikatxo kontu mikroz kanpo esan dizkigu; adibidez, inezturak, tximistak, jo zuenekoa.
Maider Otegi: "Pertsona denek mendiaz gozatu ahal izan dezten sortu dut BIDAIDE"
Auriztarra da sortzez eta Araitzen, Betelun, bizi da Maider Otegi Iriarte. "Berandu samar" hasi zen mendirik mendi, baina orduz geroztik ez da geratu. Bere ibilietan seguruago aritzeko erabaki zuen mendi gidaritza ikasketak egitea. Baina, gero, pareko bidelagunak aurkitu zituen ibilian eta, azkenean, zidor berrian abiatzea erabaki du. Paper-fabrikan eszedentzia eskatu eta BIDAIDE konpainia sotu du, ezein arrazoigatik mendira joateko laguntza behar dutenekin aritzeko.
Ainhoa Eskisabel, makillatzailea: "Ez da Hollywood, baina Bilbollywood dugu hemen"
Julio Medemen 'La Ardilla Roja'n hasi zen, txiripaz ia, 1992an. Geroztik etenik gabeko ibilbidea egin du makillatzaile eta ile-apaindegiko arduradun, batik bat zinemagintzan. Euskal Herriko eta munduko zuzendari eta aktore onentsuenekin aritu da eta ofizioaren atze-aurreak ondo baino hobeto ezagutzen ditu. Bidean ikusi eta ikasitakoaz aritu da Faktoria magazinean.
Maddi Goikoetxea Juanena: "Nere bidea ikerketa bat izan da"
Maddi Goikoetxea Juanena, ikerlari artistikoa da. Aktore izateko bidea utzi zuen oso gaztetan eta antropologia ikastea erabaki zuen. Ikasketak amaitu zituen, baina azkenean antzerkia bidean berriro gurutzatu eta ezagutzak nahasten joan da ordutik. Euskal Herrian, Mexikon edota Argentinan aritu da antzerkiaren munduan esperientziak biltzen.
Gaur egun esku artean duen proiektuari buruz hitz egin digu, izan ere, frankismo garaian gurasoak torturatuak izan ziren, eta bereziki amak, Agurtzane Juanenak, pairatutakoen inguruan ausnarketa lana egin du Trini artista txiletarrarekin batera. Orain, duela urte bat bildu zuten materialari forma eman nahi dio eta proiektuari bultzada eman.
Georgina Howard eta Marion Elizalde, ama-alabak, etxean bezala
Georgina Ingalaterratik Euskal Herrira etorri zen duela ia hiru hamarkada, eta Iturenen aurkitu zuen bere bizitokia. Borda batean hasi zen bizitza eraikitzen, inguruko baserritarren laguntzarekin. Eskerrak emateko, Georginak berriki liburu bat kaleratu du "In the Footsteps of Smugglers: My Life on a Basque Mountain" izenekoa. Marionek, berriz, ama eta bizilagunen laguntza izan badu ere, bere bidea egiten ere jakin du; atzerrian urte batzuk igaro ondotik, etxera etxera itzuli da.
Natxo de Felipe: “Euskal musika asko merkantilizatu da, ezagutu ez dugun moduan mugitzen du jendetza eta diru publikoa; nekez ulertzen dut gertatzen ari dena”
Arantzazun 'Abandonatuak' diskoa aurkeztu aurretik Euskadi Irratian izan dira Natxo eta Xabier de Felipe aita-semeak. Oskorriren garaian ondu baina grabatu gabe geratu ziren kantak erreskatatuz sortu dute lana. Eta hamaika urteren ostean oholtzara igoko da Natxo de Felipe, Kuarteto Phipiperena-rekin. Emanaldi honen atze-aurrekoez, sortzaile bien arteko harremanaz, eta gaur egungo musika panoramaz aritu dira. Natxok dio azken dozena bat urtean goitik behera aldatu dela euskal musika, “negoziorako ere oso abilak” diren artistak agertu direla eta. "Gazteen artean, batik bat nesken artean, badauzkat asko estimatzen ditudan artistak, baina badira nire ustez estlilo eta gustu eskaseko edo dudagarriko jendeak ere".
Maite Sagastizabal, irailetik aurrera Europako Banku Zentralean ariko den irundarra
Maite Sagastizabal Silvo, irundarra da, eta 23 urte baditu ere, orain arte egin duen ibilbidea izugarria da. Kooperazio masterra Cambridgeko unibertsitate entzutetsuan egin ostean, irailetik aurrera Frankfurten arituko da Europako Banku Zentralean.
Xabi Martinez: "Psikofarmakoen kontsumoa bereziki nabarmena da neska nerabeen artean"
Xabi Martinez Mendia, EHU-ren OPIK ikerketa taldeko kidea, nerabeen psikofarmakoen kontsumoa ari da ikertzen. Europa mailako ikerketa da. Generoak, jatorriak eta klase sozialak duten garrantzia ari da aztertzen.
Joxan Oiz: "Xabier Lete Bekarekin denbora eman didate; deseatzen nago teklatuari egurrean hasteko"
Jose Manuel Aizpurua eta Joaquin Labaien XX. mende hasierako arkitektu abangoardistak izango dira Oizek idatziko duen nobelaren kontakizuna harilkatuko dutenak. 'Arrazionalista' du izena proiektuak eta sari handia jaso du. Urtebetez irakaskuntza utzi eta idazkuntzari emana arituko da, dokumentatu eta sortzeko. Ibone Bengoetxea lehendakariordeak telefonoz deituta jakinarazi zion Xabier Lete Bekaren hirugarren edizioaren irabazle zela. "Garai makurra zen, ospitalean ginen, eta poz handia eman zigun".
Leire Lison Nicuesa
"Fedibertsoa saretzen" eta Badalabeko kidea da Leire Lison Nicuesa gaztea. Fedibertsoaren garrantziaz, eta gaur egun dagoen Internetari buruzko ausnarketa egitera gonbidatu gaitu.
Felipe Etxetxikia: "Dena gaizki doala esateko interesa dago"
Felipe Etxetxikia, EHNE sindikatuko Nafarroako Idazkari Nagusiak esan digu nekazariek badutela indarra, badela aukera hortik bizitzeko, ez dela dena iluna, baina inbertsio funts handiek lurrak eros ditzaten, interesa dagoela dena gaizki doan irudia zabaltzeko. Hala ere, lehortearekin kezkatuta agertu da Etxetxikia. "Ez dago bazkarik" esan digu eta "askok ez dute erosteko aukerarik ere izango".
Minbizia duten haurren nutrizio egoera ikertzen
Ane Arrondo Esnaola, Osakidetzako pediatra, minbizia duten haurren nutrizio egoera ikertzen ari da, sendabidean lagundu dezakeelako. Horretan sakontzeko, Juneren Hegoak elkarteak eta Euskal Herriko Pediatria Elkarteak ematen duten beka eskuratu du.
Herri bide, andabide eta zordanbideak
EHU-ren udako ikastaroetako gaia izan dira aurten herri bide eta baserri bideak, Guillermo Ruiz de Erentxun Elkoro, Sendo S.L enpresako arduradunaren eskutik eta gaur Faktorian kontu jakingarri asko azaldu dizkigu.
Amets Ibero, BAGERA: "Euskararen aurkako erasoei erantzun bat eman behar zaie; bestela ez dira geratuko"
Donostiako piratek BAGERA Donostiako Euskaltzaleen Elkartea omendu dute aurtengo aste nagusian. 35 urte bete dituen taldea izango da Matti pertsonaia. Eta festak hasi aurretik gurean izan da BAGERAko koordinatzailea, Amets Ibero Alustiza. Euskararen aurkako oldarraldiaz, erakundeen ahaleginaz, BAGERAren barne antolaketaz... eta beste hainbat kontutaz aritu da Alustiza.
Garikoitz Mendigutxia: "Legezko droga murrizten bada, legez kanpokoa ere bai"
Gizakia Helburu erakundearen baitan prebentzioa lantzen duen Suspertu programaren zuzendariarekin aritu gara solasean. Tabakoaren kontsumoa gazteen artean asko murriztu dela azaldu digu, alkohola dela nabarmen gehien kontsumitzen den droga eta legezko drogen kontsumoa murriztuz, legez kanpokoak ere gutxiago kontsumitzen direla.
Iera Agirre: "Zainetan daramagu pilota"
Iera Agirre pilotaria eta Ados Pilota elkartearen sortzailea izan dugu Faktorian. Pilotari dion maitasuna agerian geratu da eta emakume pilotarien aukera berdintasunaren aldeko borroka ere bai. Elkartearen web orritik hartu dugun esaldiak ondo laburbiltzen du euren lana: "Kolpe bakoitzean, berdintasunaren aldeko oihartzuna entzuten da; jauzi bakoitzean, amets bat betetzeko aukera".
Mikel Inoriza, mendizaletasunaz eta Cerro Torren egin asmo duten zeharkaldiaz
Mendizalea da Mikel Inoriza Serrano, 30 urteko gasteiztarra. Mendiko gidaria da, mendiko eskiatzailea da, eskalatzailea da, alpinista da. Dena mendi-zaletasunak eragindakoa.
Iñaki Kerexeta, psikiatra: “Koraza bat garatu ohi dugu, lanean bizi dugunak gehiegi erasan ez diezagun”
Iñaki Kerexetak, Basurtoko psikiatria sailean lan egiten du, eta 24 orduko bere guardiaren ostean etorri da gurera, ber lan ibilbideaz hitz egitera.
Miel A. Elustondo: “Irakurketa eta idazketa tailerreko langilea naiz… artisau samarra”
Miel Anjel Elustondo Etxeberria gipuzkoar kazetaria, elkarrizketatzailea, argazkilaria eta idazlea Faktoriako estudiora gerturatu zaigu bere ibilbideaz eta lanbideaz hitz egitera.
Bego Etxenagusia: "Kementsua eta independientea zen Mercedes Kareaga"
"Mercedes Kareaga Gisasola (1908-1997). Kareaga'tar Eskarne, Gisasola'tar Eskarneren aurrean" liburua argitaratu berri du Bego Etxenagusia kazetariak. Faktorian emakume honen istorioa kontatu digu.
Lourdes Herrasti: "Biktimen eskubideak isilarazi nahi dituzte batzuek"
Memoria demokratikoa berreskuratzen egindako lanarengatik jaso dute Gipuzkoako Foru Aldundiaren aitortza, Lourdes Herrastik eta Paco Etxebarriak. Herrasti Faktorian izan da bere ibilbideari buruz hitz egiten.
Maider Larrañaga: "Kalimotxoa ez, mesedez, baina ardoaren mundura sartzeko bidea izan daiteke"
Maider Larrañaga Zubillaga, Arrasateko Arteaga landetxeko sommelierrak Mamia saria jaso du, emakumeek euskal gastronomiari egindako ekarpena aitortzeko. Ardoaren mundua pasioz eta umorez gerturatu digu Faktoria saioan.
Lasai txalupen erronka berriak
Eguzkiaren indarrez mugitzen diren aisialdirako txalupak dira Lasai txalupak. Garikoitz Telleria da enpresaren burua eta orain arte egindako bideaz bezala aritu zaigu aurrera begirako asmoez. Besteak beste "Zero emissions marine boat" proiektua dute esku artean eta itsasoko mugikortasun jasangarriaren alorrean Europako erreferente bihurtu nahi dute.
Mikel Alberdi, Zumalakarregi museoko artxibo arduraduna
Mikel Alberdi Sagardiak 37 urte daramatza Zumalakarregi museoko artxibo arduradun lanetan. Artelekun ere aritu zen 15 urtez eta ondorioz historia eta arte garaikidea uztartu ditu lanean. Feillet ahizpen lana ezagutzea izan da lanak eman dion poz handienetakoa eta Blanche Feillet-ekin lotuta ezagutu du Amaia Hennebutte gure kolaboratzaile eta Blache Feillet-en arteko lotura. Kontu kurioso eta jakingarri ugari Zumalakarregi museoan.
Ekain Zubizarreta: "Emakume kirolariei test genetikoa egiteak ez du babes zientifikorik"
Nazioarteko Olinpiar Batzordeak erabaki du emakumezkoen kategorian lehiatu nahi dutenek test genetiko bat egin beharko dutela. Neurri horrek zientzialari, mediku eta genetikari askoren kritikak jaso ditu, eta agiri bat ere argitaratu dute. Besteak beste, Euskal Herriko Unibertsitateko Aktiboki ikerketa taldeak sinatu du agiri hori, eta talde horretako kide da Ekain Zubizarreta.
Imanol Arizmendi: "Balitz eta balegorekin jai dago. Horrela beharko zuen eta egindako bidearekin gustura nago"
Imanol Arizmendik aurten hirugarren aldiz irabazi du Quebrantahuesos deituriko lasterketa gogor eta ezaguna eta aurten doping kontrolik ez dietenez egin, pena punttua adierazi digu, ez duelako ezer ezkutatzeko, jendeak asko hitz egiten duen arren. Afizionatutan ibilitakoa da Arizmendi, baina aitaren heriotzak hein batean eten egin zion bidea eta lanean hasi zen. Bizikleta alde batera utzi zuen, lau urtez ukitu ere apenas. Aita hil ez balitz zer? galdetuta, "balitz eta balegorekin jai dago" erantzun digu. "Horrela beharko zuen eta kitto. Egindako bidearekin gustura nago". Berriro bizikletari helduta gustura dabil. Urtean bataz beste 27.000 kilometro egiten ditu eta irakasle gisa egiten du lan Lanbide Heziketako ikasleekin.
Valentin Larrea musikariaren altxorra
Valentin Larrea musikari gabiriarraren biloben ahotik ezagutu dugu haren musika eta haren bizitza. Elena eta Maria Teresa Berazadi Larrea ahizpek pasioz kontatu digute amaren etxeko kutxan zeuden aitonaren partiturak entzuteko gogoak eraginda egin duten bidea. Velentin Larrearen jaiotzaren 150garren urteurrena dela baliatuta, kontzertu sorta, dokumentala, liburua... Ezezaguna genuen musikariaren lana ezagutzeko aukera bikaina.
Jagoba Arrasate: "Gure bidea jorratu behar dugu inoren kontra joan gabe"
Talderik gabe dago momentu honetan Jagoba Arrasate futbol entrenatzailea. Aspaldiko partez udan lasai ibili ahal izango dela dio, eta orain arte egin ezin izan dituenak egiteko aprobetxatuko du: familiarekin eta lagunekin denbora pasatu, Mutrikuko igerileku naturalean bainatu eta pilota partidak ikusi, besteak beste. Gizonezkoen futboleko Munduko Txapelketa jokatzen ari diren honetan, Euskal Selekzioaren alde egin behar dela adierazi du, baina inoren kontra joan gabe.
Seaskaren aintzinamenduak
Hur Gorostiaga Seaskako zuzendari ohia eta Sophye Layus guraso eta azken aldiko hiruko lehendakaritzako kidea izan ditugu Faktorian, euren karguak utzi berritan. 18 urtez izan dira biak Seaskako ardura lanetan eta egiteko asko dagoen arren, balantze baikorra egin digute. Ikasleak bikoiztu dituzte, 40garren ikastola eraikitzen ari dira eta Frantziako gobernuaren aldetik aurrera pausuak lortu dituzte.
Ruben Gabilondo Orbeako presidentea erretiroaren atarian
Ruben Gabilondo Alberdi, 32 urtez Orbean, bizikletak ekoizten dituen kooperatiban, aritu da lanean. Azken 13 urtean taldearen lemazain, presidente. Nagore Larrabeitiri emango dio lekukoa abuztuaren amaieran erretiroa hartzen duenean.
Nerea Mujika: "Nekazaritzan jende gaztea ilusionatzea zaila da"
Nerea Mujika, Garlan kooperatibako zuzendari teknikoaren ilusioak eta beldurrak ezagutu ditugu, nekazaritzaren egoeraz aritzean. Nekazaritza errentagarri egin eta gazte bat bere herrian gera dadin lortzeak ilusioa egiten dio. Bera Erroitegikoa da, zortzi gazte ziren bere belaunaldian eta bera izan zen herrian geratu zen bakarra, nekazaritzari helduta, eta era berean, Nekazal Ingenieritza ikasi eta Garlan kooperatiban ardurak hartuta. Beldurra ematen diona, errelebo falta da. 40 urtetik beherako nekazariak, ehuneko 10 bakarrik direla ohartarazi digu. Garlan kooperatibak 40 urte bete ditu aurten. Arabako nekazarien ehuneko 85, kooperatibako kide dira.
Lau Teila, Jose Pablo Arriagaren itsas zeharkaldia
Jose Pablo Arriaga Arrizabalaga Arrinda eskulturgile markinarrak 8 hilabeteko itsas bidaia egin du Atlantikoa zeharkatuz. Zati batzuk emaztearekin eta bi alabekin. Han sentitu eta bizitakoak kontatu dizkigu gaur Faktoria saioan eta aurrerago bere arte lanetan ere ikusiko da bidaiak eman diona.
Sanferminak bihotzean
Naiara Fernandez larrialdietako erizaina da Sanferminetan eta aurten txupina bota duen taldeko kidea. Martxelo Sotes, historia irakaslea, dantzaria eta San Ferminak txikitatik bizi izan dituena. Bi ikuspegi, bi bizipen, festaren erdigunetik.
Iñigo Anton: "Hezeguneetako mamua da uroilanda"
Uroilanda handian aditu da Iñigo Anton biologoa. Lezkadietan bizi den hegazti honen inguruko azalpenak eman dizkigu.
Pedro Alvarez: "Oso garrantzitsua da Goierriko enpresekin ikerketa eta berrikuntzan aurrera egitea"
Datorren urtean 25 urte beteko ditu Lortek Parke teknologikoak, eta bertako zuzendaria da Pedro Alvarez Moro. Duela urte eta erdi hartu zuen kargua, eta parkearen historiaz gain, etorkizunean dituzten erronkei buruz aritu zaigu.
Elena Martinez, idazlea: "Etxean entzundako istorioak ikertzeak merezi du"
Elena Martinez Rubio Filosofian doktorea eta filologia eta soziologia ere ikasitakoa. Idazlea ere bada. Bere azken liburuaren aitzakian gonbidatu dugu gure estudio nagusira. Liburuaren izenburua hauxe: "Bide bihurrietan gogotea jauzilariak". Dozena bat kapituluko saiakera da, filosofia, filologia, historia, antropologia, eta gaur egungo gatazkak txirikordatzen dituena.
Joseba Perea: "Ene Kantak taldearen abestiak bultzada eman die erraldoiei"
Gasteizko Erraldoi eta Buruhandien Konpartsak Urrezko Zeledon saria jasoko du, Txaro Iturralde udaleko jostunarekin batera. Konpartsako presidente den Joseba Perearekin eta bi taldekiderekin hitz egin dugu: Markel Bengoarekin eta Joseba Apariciorekin.
Izaro Oyarbide: "Farmazietan kontsulta gehiago dugu osasun zentroen saturazioa dela eta"
Gipuzkoako Farmazialarien Elkargo Ofizialeko presidente izendatu berri dute Izaro Oyarbide. Bergarako Oyarbide botikako titularra da, eta farmazialarien lanaz hitz egin dugu berarekin.
"Paisaia modu estetikoan ulertu eta naturaz gozatzeko helburua ez da aldatu 100 urtean"
Pyrenaica aldizkariaren mendeurrenean Paulo Etxeberria zuzendaria izan dugu Faktorian.
Mikel Zalbide, soziolinguista: "Munduan ez dago herri bakar bat bere hizkuntza eskola bidez berreskuratu duenik"
Ingeniaria, hizkuntzalaria eta soziolinguista. Euskaltzain emeritua ere bai, maiatzaz geroztik. Bizitza oso bat euskarari emana. Joshua Fishman ikertzailearen lanetan inspiratuta berak sortu zuen arnasgune kontzeptua. Euskararen normalizazioan "ondo ez gaudela dio" eta garaia dugula atzera begira jarri eta "gauzak ondo egin ote ditugun galdetzeko".
Kepa Lizarraga: "Kirol medikuntza gehiago behar dugu osasuna eta ongizatea irabazteko"
Hamarkadatan egindako borondatezko lana aitortzeko Bizkaiko Mendizale federazioak omenaldia egin berri dio Lizarragari. Galdakoztarra da bera eta Ganguren mendi taldearekin hasi omen zen muinorik muino 10-11 urteko mutikoa zela. Geroztik bide luzea ari da egiten. Gaztetan muturreko Inguruneetako Medikuntzan espezializatu zen eta biologian diplomatura ere egin zuen. Ikasitakoa gizarteratzen nekagaitz aritu da orduz geroztik.
Jare Rodriguez: "Zer komeni zaio gaur egun euskal kulturari?"
Galdera horri tiraka ikerketa osatzen ari da Jare Rodriguez, eta batez ere, Zetak taldearen Mitoaroa fenomenoaren inguruan agertu diren diskurtso mediatikoak aztertu ditu. Mondragon Unibertsitatean Humanitate Digital Globalean graduatua da Rodriguez eta egun Euskal Kulturaren Eragiletzako Masterra amaitzen ari da. Gradunondo amaierako lana izango den proiektua, gainera, Eusko Ikaskuntzak Kultura sustatzeko duen programaren babesa jaso du.
Nagore Iriberri: "Jokabidearen ekonomia gehiago aplikatuz gero, hobeto ulertuko dugu mundua"
Ekonomia atalean "Jaume Lehena Erregearen" saria jaso berri du Nagore Iriberri, ekonomian doktoreak. Bere ibilbideari egindako aitortza honek, batez ere, genero ekonomia zein jokabide ekonomiari egindako ekarpenak azpimarratu ditu.
"EHUren garrantzia ikusarazteko ospakizuna izango da"
Joxe Ramon Bengoetxearekin, EHUren errektorearekin elkartu gara San Mamesen, EHUk estreinekoz antolatu duen graduazio ekitaldi bateratuaren aurretik. Jakintza arlo guztiak elkartu eta EHUn graduatutako pertsona guztiei omenaldia egin nahi diete; unibertsitate publikoaren garrantzia azpimarratu eta pertenentzia sentimendua areagotu. Harro, hunkituta eta pozik hitz egin digu errektoreak.
Iparraldean, euskara jakiteak balioa du lan-munduan
Iparraldean, eskola publikoan, euskarazko irakaskuntza elebiduna bultzatzeko guraso elkartea da Ikasbi. Duela 40 urte sortu zuten eta Roman Berdulay aukeratu dute hurrengo lehendakari izateko. 98 eskola elebidun daude gaur Iparraldeko sare publikoan. Gehiago izatea nahi dute eta horretarako, euskara jakiteak euren seme-alabentzat duen balioa azpimarratu nahi diete guraso erdaldunei. "Garapen intelektualaren ikuspegitik eta profesionalki"
Chillida Leku bizitzari zentzua emateko lekua da
Mikel Chillidak esan digu hori, Chillida Leku museoaren zuzendari berriak. Eduardo Chillida eta Pilar Benzuce aiton-amonek sortu zuten espazioa, gizartearen zerbitzura jarri nahi dute, mundu guztiak lekua izan dezan bertan. Familiaz, Hauser & Wirth galeriaz eta erronka berriez aritu zaigu. Eta esan digu, naturak eta artelanek bat egiten duten Hernaniko museoaren antzeko oso leku gutxi dagoela munduan.
Allande Boutin: "Zaila da horrelako ogibide bat uztea"
40 urteko kazetari ibilbidea egin du Allande Boutinek, gehienak France 3 katean, baina lehen urteetan Baionan EITBren egoitza irekitzeko ardura izan zuen. Bere ibilbideaz, eta jaso duen guztian mintzatu da Boutin.
Ekaitz Apraiz: "Ikasle txarra nintzelako joan nintzen Leioako Ostalaritza eskolara"
Gastronomiari lotutako hamaika kontutan aritua da Ekaitz Apraiz sukaldari busturiarra. Bartzelonako Tunatekan eta, azkena, Kofradia Itsas Etxean aritu ostean, egun, Joku events izeneko negozioan dabil buru-belarri. Bestalde, Bisubi, Bizkaiko Sukalarien Fundazioan egitne duten lanaz ere jardun zaigu.
Goiz erdiko kafea, Beñat Oihartzabalekin
Ziburuko azokan omenduko dute Parisen sortutako hizkuntzalari handia: Beñat Oihartzabal Bidegorri. Haren emana eta haren lanerako gaitasuna bezain handia omen da haren apaltasuna, baina Euskaltzaindia Baionako herriko etxean egiten ari den osoko bilkuratik irten eta udaletxe atariko kafetegi batean, Faktoria magazineko Jon Artanorekin mintzatzeko astia hartu du Oihartzabalek.
Jokin Aspuru: "Getxophotoren 20. urteurrenean gogoeta egin eta sistema berrabiarazi nahi dugu"
20 urte bete ditu Getxophoto Nazioarteko Irudi Jaialdiak. Aurtengo edizioko gaia 'Reset' da, eta gogoeta egiteko aprobetxatu nahi dute urteurrena. Jaialdiaren lehenengo egunean egon gara Jokin Aspuru zuzendariarekin.
Aner Etxebarria: "Ez zait axola zuhaitz atzean zain ordu luzez egotea"
Dokumentalgilea da Aner Etxebarria getxoztarra, eta umetatik natura eta animalien bizitzarekiko duen jakinminak, egun mundu osoan zehar dokumentalak egitera bultzatu du. Tartean aipatu ditu Lurarren Ahotsak dokumental bildumarako egindako lanak, baita eskuartean Brasilen zein Kongon grabatzen ari den zenbait istorio.
Josune Perez Bastarrika: "Caparroson euskara gero eta gehiago entzuten da"
Euskaltzaindiak eta Iruñeko Komunikabideak Fundazioak Caparroson azken 10 urteetan D ereduan ikasi duten haurrak saritu berri ditu, eta urte horietan guztietan bidelagun izan duten Josune Perez Bastarrikak kontatu digu Erriberako errealitate linguistikoa.
Maddi Alberdi: "Feminismoa da ezinbesteko iturria euskal nazioa birpentsatzeko"
Euskal nazionalismoaren, edo abertzaletasunaren, eta feminismoaren arteko lotura ikertzen ari da Maddi Alberdi San Martin eibartarra. Nazionalismoek oro har, baita euskal abertzaletasunak ere, beren proiektuen eraikuntzan emakumeen ahotsa ez dutela behar adina baloratu azaldu du Alberdik. Emakume abertzaleen ikuspegi eta bizipenak biltzen ari da orain, sakoneko elkarrizketak eginez. Bere proiektuak Eusko Ikaskuntza - Laboral Kutxa Gazte saria irabazi du eta, laguntza hori baliatuta, bigarrengoz, Mexikoko UNAM unibertsitatera joango da udazkenean bere tesiari bultzada bat ematera.
Abel eta Kepa Enbeitarenean gosari-bazkaria
Sabela eta arima bete digute. Mahai bete kutixia zuten Faktoriako lantaldea iristerako. Eta, mahai-jiran, hamarretako armosu bikaina eginez osatu dugu kontu-jana Enbeita anaiekin.
"Beti saiatu naiz edozertan munduko onena izaten"
Josu Gomez Ezeiza Espainiako Atletismo Federazioko Kirol zuzendaria da. Madriletik Euskal Herrira iritsi berritan, Faktoriara etorri zaigu bere lana zertan dantzan kontatzera.
Ainara Herce: "Lehia onuragarria da herritar guztientzat"
Lehiaren Euskal Agintaritzako presidentea da Ainara Herce. Urteak daramatza erakunde horretan lanean, eta gaur egungo zenbait adibide praktikoren bitartez agintaritzaren jarduna gertuagotik ezagutu dugu.
Jon Garcia Andonegi: "Niretzat gogorragoa da gertatzen dena sofatik ikustea"
Aita Mari itsas salbamendurako ontziak 10 urte bete ditu aurten, eta ospakizun horren baitan, Bermeon bisita gidatuak egiten ari dira. Jon Garcia Andonegi jarri dugu gidari lanetan, eta urteetan sukalde horretan bertan bizitakoak kontatu dizkigu.
Aranzazu Calleja: "FANT Saria bizitzan egin dudan sakrifizioaren emaitza da"
FANT Jaialdiak, Zinema Fantastikoaren jaialdiak, Aranzazu Calleja soinu banda sortzaileari emango dio aurten, ibilbide osoaren aitortza den Ohorezko Saria. "Pagafantas", "Akelarre", "Irati", "Mas Palomas" etab. bere filmografiaren parte dira, eta horiek entzunez egin dugu bere bizitzaren errepasoa Faktorian.
Ainhoa Berasaluze: "Minbizi kasuetan elkarteek eskaintzen duten babesa ordainezina da"
Obarioko minbizia du Ainhoa Berasaluzek. Duela sei hilabete diagnosikatu zioten, ordurako zabaldua, eta Bartzelonan ebakuntza egin berritan etorri zaigu Faktoriara.
Kristina Pozo: "Erriberan, Frankismo garaian, esparru domestikoa asko aldatu zen"
Lodosan jaiotako historialaria da Kristina Pozo eta datorren astean Mendaron "Esparru domestikoa Frankismo garaian" izenburupean emango duen hitzaldiari buruz galdezka hasi dugu elkarrizketa. Bestalde, argitaratu berri duen "Caterva" liburua ere aurkeztu digu.
Itxaro Latasa: "Lurralde antolaketa behetik gora egin behar da"
Lurralde-antolamenduan eta jasangarritasunarekin lotutako planifikazioan aditua da Latasa eta bide luzea egin du EHUn ikerlari eta irakasle lanetan. Larrialdi klmatikoak gauzkan atakatik ateratzeko bidea seinalatu du: "partaidetza, planifikazioa, trantsizioa eta deskarbonizazioa". Planetaren mugen barruan ondo bizitzearen alde egiten du eta salatu du gaur egungo Lurralde Plangintza Sektorialak ez duela inolako zentzurik: "Goitik behera diseinatua dago eta ez du bere funtzioa betetzen". Herritarrekin hitz eginaz, eta hausnarketa eta ikerketa ardatzean jarriaz, egin behar litzateke planifikazioa, bere ustez.
Agurne Gaubeka: "Nahiko genuke Behatokia behar ez duen Euskal Herria"
Mende laurdena bete du Hizkuntza Eskubideen Behatokiak eta gainera, Elkar Saria ere eman berri diote. Bertako zuzendaria da Agurne Gaubeka Erauskin eta urteetan erakundeak berak izan duen bilakaera aztertu dugu.
"Pilotan ere sustraiak indartzen baditugu, enborra sendoagoa izango da"
Bizkaiko Euskal Pilota Federazioak mendeurrena du aurten eta urtebete darama presidente karguan Iñigo Aurtenetxek. Mendeurreneko ospakizunak baliatu nahi dituzte pilota federazioa osatzen duten modalitate guztietako kideak batu eta euren familia indartzeko.
Irakurzaletasuna bultzatuz Tolosako Herrikide Ikastetxean
Lehen hezkuntzako ikasleen artean gaztelaniazko irakurketa ulermena hobetzeko plataforma da "Fiction Express" .Tolosako Herrikide Ikastetxeak programak bertan parte hartzen du, eta kasu honetan, Juanma Ordozgoiti eta Antxon Iglesias irakasleak saritu dituzte. Hauez gain, Ane Gorriti, Danel Susperregi eta Elaia Palacios ikasleekin ere izan gara.
Egoi Martinez: "Lagun, lankide, aitatxo, taxista... eta konfesore ere bagara ziklisten ordezkariak"
Dozena bat urte egin zituen tropelean. Ordutik beste dozena bat daramatza txirrindularien ordezkari lanetan Egoi Martinez de Esteban etxarriarrak. Lasterketetan ikusten ez den ziklismoaz, negozioaz, eta giza harremanez aritu gara berekin.
Garazi Erburu: " Urteko ekoizpen handienetako bat da 'El Afanador'
Baluarte Fundazioko produkzio burua da Garazi Erburu, eta asteburuan Iruñeako Baluarten izango den Espainiako Ballet Nazionalaren "El Afanador" ikuskizunaren ekozipen xehetasunak eman dizkigu.
Itziar Alkorta: "Ezagutzea funtsezkoa da gure eguneroko erabakiak hatzeko"
Biologia molekularrean irakasle da Itziar Alkorta. Stanford unibertsitatearen urteko ikerlari eraginkorrenen zerrendan agertu da aurten eta Faktorian aritu gara berarekin dibulgazioaren garrantziaz eta baita, bere ikergaia den bakterioen erresistentziaz ere.
Itziar Insausti: "Dolpon, ama eta atta entzunda zerbait piztu zitzaidan"
"Amaatte: Mendien ahotsak" estreinatu berri du Itziar Insausti zinegile eta antropologoak. Bertan, Nepal mendebaldeko Dolpo eskualdean izandako esperientziak bildu ditu, naturarekiko duten lotura ardatz hartuta.
Tomas Belzunegi: "Pozik, oso pozik hartuko dut erretiroa"
Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan Larrialdi zerbitzuen burua eta azken sei urteetan Nafarroako Unibertsitate Publikoan dekanorde izan da Tomas Belzunegi. Besteak beste, Unibertsitate Publikoan Medikuntza Gradua txertatu izanaren arduradunetako bat izan da eta 70 urterekin pozarren hartu du erretiroa.
Josune Zabala, Euskararen eta Hizkuntzaren Irakaskuntzarako Institutu berriko zuzendaria
Duela urtebete jakin genuen erakunde berri bat sortzeko asmoa zuela Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailak eta IRALE, Irakasleak euskalduntzeko programari eragingo ziola. Argibideak eman dizkigu erakunde berri horretako zuzendariak, Josune Zabalak, Eusko Legebiltzarrean agerraldia egin biharamonean.
Ander Sarratea: "Erakustazoka presentzialak beharrezkoak izango dira etorkizunean ere"
Ficoba erakustazokako zuzendaria da Ander Sarratea, eta Mubil Movility Expo egiten ari diren egunotan bertan hartu gaitu; sektorearen iraganaz zein etorkizuneko erronkaz jardun zaigu.
Nere Jone Intxaustegi: "Duela 300 urte emakumeak dibortzioa eskatzea, ez zen xamurra"
Batez ere elizaren artxibategietan ikerketa lan sakona egin du Miren Jone Intxaustegi, Deustuko zuzenbide irakasleak: zein baldintzetan eskatzen zuten ezkontzako banaketa XVII-XVIII mendeetako emazteek. Gizarte biolentoa zen eta senarraren tratu txarrak salatzen zituzten gehienek: baina behin salaketa eginda, etxetik aldegin behar izaten zuten emakume askok, komentuetara kasu askotan. Gizonek ere eskatzen zuten dibortzioa, askotan, seme edo alaba eurena ez zela susmoa hartuta.
Sebastien Astabie: “Iparraldean gazte anitz plantatzen da artzain eta gasnagile”.
Berrikitan izendatu dute Ossau-Iraty gaztagintza arloko sor-markaren presidente Sebastien Astabie. Banuzeko Aozteia etxaldea gobernatzen du eta orain, milatik gora ekoizle, milioi erditik gora ardi-buru eta hogeitik gora gaztandegi biltzen dituen sor marka zuzentzen du. Sor-markaren erronkez eta sektorearen etorkizunaz solastu gara.
"Egin bedi zure nah-ia"
Dantzertiko laugarren mailako ikasleen gradu amaierako muntaia da 'Egin bedi zure nah-ia', Asier Zabaleta zuzendari eta koreografoaz gain, Ibai Romero eta Lierni Paul dantzariek eman dute emankizunaren berri Faktorian.
Ivan Jimenez: "Gatazkak gatazka, urte positiboa izango dela uste dut"
Bilboko Portuko zuzendaria da Ivan Jimenez. Uztailean beteko du urtea karguan eta egungo nazioarteko egoeraz zein Portuko etorkizunaz egin digu gogoeta.
Itsaso Santos: "Balenciagaren arrakasta salbuespena izan da; enpresa-konkurtso gehienak likidaziora joaten dira"
Itsaso Santos PKF Attest enpresako abokatua eta bazkidea da: bera aritu da Balenciaga ontziola zumaiarra talde arabiar baten eskura pasatzeko negoziaketa luze eta gogorretan: arrakasta osoa izan du prozesuak, baina ez da hori ohikoen. Administratzaile Konkurtsala zer den azaldu digu Itsasok. Kasu honetan, dena ondo joan da eta ontziolak lanean segitzen du, jabe berriekin. Horrelako kasuetan, gauzak azkar, garaiz egitearen garrantzia azpimarratu du Itsasok, egoera gehiegi gaiztotu aurretik.
Martin Barbaria: "Hasieran beldurrez hartu ziren Bilboko eta Gasteizko tranbien proiektuak"
Gasteizko eta Bilboko tranbien Operazio Burua da Martin Barbaria. Bi proiektuen sorreren lekuko izan zen, eta lehen urteak nola izan ziren gogoratzeaz gain, etrokizuneko erronken inguruan ere hitz egin digu.
Maddi Ane Txoperena. Dolua, blokeoa, ostatuak eta 'Zaldi bat'
Lagun handi baten heriotza. Harekiko mira. Eta bizitza-txatalak, oroitzapenetatik eta asmamenetik ekarriak. Horiek denak, eta Lesakako ostatuetako akuaforteak lotu ditu Txoperenak bere idatzizko hirugarren lan luzean, autofikzioaren joskurak bistan utziaz.
Marko Usabiaga, OCR lasterkaria: "Oso ona da zero azpiko tenperaturan erreka zuloan bainua hartzea"
OCR edo oztopo lasterketan da Euskal Herriko onenetakoa Marko Usabiaga donostiarra: Euskal Herrikoa ez ezik...munduko onena izango dela argi dauka. LLeidako La Vall D´Aran-en bizi eta entrenatzen du. Prestakuntza horren barruan sartzen da, negu gorrian ere hango erreketan bainua hartzea: gorputza zaildu eta burua argitzeko. Sasoi betean dago oraintxe baina Espainiako selekzioarentzat ez duela korri egingo...hori ere argi dauka.
Harkaitz Urreta: "Datorkionari heltzeko prest dago Ideko"
Harkaitz Urreta, Idekoren merkatu-arduraduna, izan dugu gonbidatu nagusi Faktorian. Makina-Erremintaren Biurteko Azokan aurkeztutakoa aletu du, ekoizpen aurreratuan dauden joera nagusiak, nazioarteko ziurgabetasunak eragindako testuingurua eta IDEKOren 40. urteurrena.
Andone Sistiaga: "Unibertsitatean eskari psikologikoen gorakada ikusi dugu"
EHUn Arreta Psikologikoko zuzendaria da Andone Sistiaga. Ia 15 urte daramatzate zerbitzu hau eskaintzen EAEko hiru kanpusetan, eta azken urteko datuak errepasatu ditugu Sistiagarekin.
Jose Mari Artola: "Herrietan jendeak zintan grabatutako irudiak bildu beharra dago, galdu aurretik"
XX. mendeko erdialdetik Zegaman filmatu eta grabatutako ahal bezain beste zinta bildu eta digitalizatu dituzte Artolaren ekimenez.
Ane Ibañez: "Federazioan emakume ikuspegia izatea garrantzitsua da"
Arabako Pilota Federazioko lehendakari berria da Ane Ibañez, eta kargua hartu berritan, batetik, Arabako pilotaren erradiografia egiteko eskatu diogu, eta bestetik, etorkizunean dituen erronkei buruz aritu zaigu.
Jose Ramon Mauduit: "Gure oinarrizko zaintza errespetatzen badugu segurtasuna izango dugu"
Jose Ramon Mauduit Hazi Hazi taldeko psikoterapeutak "Ukitu hazkuntza eredua. Sormenezko bizitza baterako laguntzeko artea" izeneko liburua aurkeztu digu Faktorian.
AEKren osasunaz, KORRIKArako atzera kontaketa martxan dela
Aize Otaño eta Bixente Claverie AEKko Nazio Kontseiluko kideak izan dira Faktorian, Alfabetatze Euskalduntze Koordinakundearen orainaz, indarguneez, ahulguneez eta asmoez aritzeko. Margita Queheille ere mintzatu da. Queheille da 24. Korrikak Atharratzen eginen duen abiatzearen arduraduna.
Peio Berterretxe: "Gizartea aldatu da eta tradizioa ez bada aldatzen gizartearekin, folklorizazioan erortzen gara"
Peio Berterretxe antzerkilari eta taula zuzendariak euskal herriko antzerki formei buruzko irakasgaia eman digu Faktorian. Libertimedua, pastorala, kabalkada eta maskaradak zer diren azaldu digu. Berak argi du tradizioen zentzua ulertzea ezinbestekoa dela tradizioak gizartearekin batera aurrera egin dezan.
"Maoriek hizkuntzaz gain, baikortsuna, kosmobisioa eta ametsak ere transmititzen dituzte belaunaldiz belaunaldi"
Beñat Garaio soziolinguista Aotearoan, Zeelanda Berrian, izan da bi hilabetez. Maorien hizkuntza ohiturak eta politika ikertu ditu eta gure errealitatearekin alderatu ere bai, Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Gaztea sariari esker. Faktorian kontatu dizkigu ikusi eta ikasitakoak.
Leire Bilbao: "Ipuin bateko pertsonaiarekin obsesionatuta pasa dezaket egun guztia"
Haur eta Gazte Literaturako Espainiako Sari Nazionala irabazi du Leire Bilbao Barruetabeñak 'Klera' lanagatik. Aitortzak akuilatuta bulegora joateari utzi eta, urtebetez, sorkuntzari emana bizitzeko hautua egin du.
Nagore Osoro: "Lider on bat izateko parekoaren beharrak ongi ezagutu behar dituzu"
Iaz Tolosaldean aritu ostean, aurten donostiako Arraun Lagunak taldean patroi lanak egingo ditu Nagore Osorok. Taldean goxo hartu dutela aitortu digu, eta lidertzaren inguruan hitz egiteko aukera izan dugu ondarrutarrarekin.
Vanessa Goikoetxea: "Kantuak nire bizitza aldatu zidan"
Abeslari lirikoa da Vanessa Goikoetxea durangarra. Gaztetan ez zuen inoiz irudikatu bere burua opera abeslari gisa, baina hasi eta orain ogibide bihurtu du. Goi mailako ikasketak egin ostean, mundu osoan zehar aritu da, batez ere, opera produkzioetan.
Gotzon Aranburu: "Kazetaritzaren proletario bat izan naiz ni"
"Egin"en hasi zen, erredakzioa tabako laino batek estaltzen zuen garaian. Egin itxi egin zuten, eta Euskadi Informacionen jarraitu zuen, eta "Gara"n gero. Idazten hasi zenean Euskal herriak bizi zuen garai historikoaren aparteko intentsitateaz, hitzak sortzetik irudigintzara egindako jauziaz, bokazioaz... bere ibiliari errepasoa egin dio Gotzon Aranburu 'Buru'k.
Joseba Tapia: "Guretzat gizon elegantea eta duina zen Altzoko Handia"
Koldo Izagirreren hitzak eta Joseba Tapiaren musikaz lagunduta ondu dute "Mister Eleizegi" izeneko diskoa; Altzoko Handiaren bizitzaren inguruan sortu duten lana.
Andoni Tolosa, 'Morau': "Ezkerraren bunkerizazio-joera salatzeko idatzi nuen 'Guk mundua aldatuko dugu'"
Gorka Bereziartuak idatzitako testu batek jarri gintuen arrastoan. Aurten 30 urte beteko dira Andoni Tolosa 'Morau' kantaria plazaratu zela. 'Guk mundua aldatuko dugu' kanta izan dugu atzera begira jarri eta abeslariarekin berriketaldia abiatzeko aitzakia.
Maialen Hiribarren: "Xilabako txapela janztea ohore handia da"
Larunbatean izango da Xilabako finala Donibane Lohitzunen eta sei bertsolarietatik irabazle izendatuko dutenari Maialen Hiribarrenek jarriko dio txapela. Bertso eskolen sorreran eta ondoren, 'Bertsularien Lagunak' elkartean egindako lanagatik goraipatu nahi dute. Gainera, Blair Clark ere ezagutu dugu; bi urtean euskara ikasi eta bertsoetara zaletu den kanadarra.
Jose Inazio Saizar 'Luxarbe': "Niri begira egoten zen 202 kiloko harria, jaso nuen arte".
Bere pisua hiru aldiz bizkar gainera igo duen harrijasotzaile bakarra da Orioko Luxarbe baserriko Jose Inazio Saizar. 1989an izan zen Aian. 75 urte ditu orain eta omenaldia egin diote harri-jasotze munduko pertsona ezagunek, Aian bertan. Harri jasotzaile eta epaile bikaina izan bada, kontalaria ere aparta da, elkarrizketan erakutsi digunez.
Maria Ortega "Europan 'moro', Marokon europar" erreportajearen egilea
Omar Akallach mutil-koskorra zen etxetik alde egin zuenean, Europa amets. Euskal Herrian bizi da orain. Ia hamar urteren ostean itzuli da, estreinakoz, sorterrira. 'Argia' aldizkariko Maria Ortega Zubiate berekin joan da Marokora, eta itzuleraren kronika idatzi du. 'Etxera buelta, baina etxerik ez' titulatu du bere lana, eta Faktorian azaldu ditu xehetasunak.
Ihintza Marguirault, antropologoa: "Euskal Herrian ez dugu gure historia ikasten"
Baionako Euskal Museoko dokumentalista da Ihintza Marguirault Arrosagarai ziburuarra. Bederatzi urteko lanari esker eman du bere tesia, euskaldunen eta mikmaken arteko 'interindigenitatea'z. Baionako Gaztelu Berrian hartu du Faktoria, Euskal Museoaren dokumentazio zentroan, eta iragan mendeetan euskal arrantzaleek Kanadako mendebaldeko kostaldean izandako bizimoduaz, eta utzitako arrastoaz, argibideak eman ditu.
"Arte Ederren eraikina oso garrantzitsua da donostiarrentzat eta zeukan balioa nabarmentzen ahalegindu gara"
Donostiako Arte Ederren eraikinaren birgaitzeaz hitz egin dugu lanak burutu dituen Ignacio Quemadaren estudioan lan egiten duen Ibon Perez Murgiondo arkitektoarekin.
Gontzal Mendibil: "Gazteek Lauaxeta ez ezagutzeak ematen dit mina"
Oholtzan mende erdi bete izana ospatzen ari da Gorbeia magalean sortutako kantaria. Orain arteko ibilbideaz eta hemendik aurrerakoaz aritu da Faktorian. Politikari eta agintariek "artearekiko duten sentsibilitate falta" eta "sortzaileekiko laguntza eskasa" salatu ditu. Eta albistea ere eman du: musikal bat aurkeztuko dute aurki, "Maitasun gar bizia" izenekoa.
Irati Agirre: "Neguko Joku Olinpikoen zuzia eramatea sekulako esperientzia izan da"
VISA enpresan, Espainiako eta Portugalgo komunikazio arduraduna da Irati Agirre, eta VISA bera Neguko Jokuen babesle denez, donostiarrari egokitu zaio zuziak Olinpia eta Milan artean egingo duen ibilbidearen parte izatea. Egun hartako esperientziaz, zein bere lan jardunaz aritu gara.
Enara Gaminde:"Laukizen oso maitatua sentitzen naiz"
Inoiz emakume batek egin duen denboraldi onena osatu du Enara Gaminde, pilotari laukiztarrak: Binakako eta Lau t´erdiko egungo txapelduna da eta Nazioen Ligan, kategoria berberetan urrezko domina lortu du. Bere herrian, Laukizko pilotalekuan hartu gaitu eta aurretik herritarren ahotsak ere bildu ditugu.
Osane Oruetxebarria: "Matematikak boladan daude"
Matematikan doktorea da Osane Oruetxebarria eta Matematika saileko Analisi Matematiko arloko irakasale jarduten du egun Euskal Herriko Unibertsitatean.
"D'Alambertengandik Neomakengana, metematikaren eskutik" izeneko hitzaldia eman aurretik Faktoriara etorri zaigu.
Iñaki Aizpuru, 40 urte Andoaingo Zine Eskolako gidaritzan
1986ko irailean jarri zuen martxan eskola, eta bertako gobernantza darama gaur ere. Visnews albiste agentziarentzat hasi zen kameralari, 80ko hamarkada hasieran. Urte latz haietan hamaika odol-putzu filmatu zituen. Bideogintzan ere aritu zen: berak jarri omen zuen, lehendabizikoz, kamera aurrean Karlos Argiñano. Eta 'Erreporteroak' pelikula ere zuzendu zuen. Andoaingo bulegoan hartu gaitu berriketarako.
Nekane Beloki, soziologoa: "Unibertsitate publikoko ikerlariok gure ekarpena zor diogu gizarteari”
Zientzia politikoak eta soziologia ikasi zituen Belokik. Hezkuntza arloan ikertu eta irakatsi du gehiena. Eta bere jardun akademikoan iparrorratza inklusioa izan da; bazterkeriaren aurkako borroka. Bide horretan diziplina arteko ikerlariak eta gizarte eragileak elkar hartuta aritzea ezinbestekoa dela azpimarratu du.
Iñaki Eguren: "Giza laginak erabiliz asko ikas dezagu minbizi tratamendua hasi aurretik"
Martxoan Londresko "Francis-Crick Institute" n egonaldia hasiko du Iñaki Egurenek, Nafarroako Unibertsitate Klinikoan mediku-ikertzaileak. Hori, jaso berri dituen bi bekei esker gauzatuko du; bata SEOM, Espainiako Mediko-Onkologia Elkarteak eman dio, eta bestea, "Cris, contra el cancer" erakundeak.
Cava botila baten barrenera bidaia, Tomas Guenagarekin
Etxebarrikoa da sortzez, zesta puntan aritu zen gaztetxotan, gero irakasle eta dendari ere izan zen, baina azken 20 urteak cavagintzan murgilduta pasa ditu. Tomas Guenaga Urkidi aditua da, mendetan ardogintzan diharduen Oriol Rosell familiako kide izan da hogei urtez, eta han ikasitakoen lagintxo bat konpartitu du Faktorian …cava botila bat dastatuz.
Martin Llade: "Musika klasikoak garapenik ez duela dirudi, baina gezurra da"
Bederatzigarrenez, Vienako Orkestra Filarmonikoaren Urteberriko Kontzertuaren kontakizuna egin du Martin Llade, donostiarrak. Aurten, gainera, "El Ultimo concierto de Viena" liburua kaleratu du, eta eleberriaren nondik norakoak ere azaldu dizkigu.
Euskal zinemagintzari buruzko mahai ingurua
Ander Barinagarrementeria ekoizlea, Kepa Errasti aktore eta gidoigilea, Alazne Ameztoy Salaberria soinu teknikaria eta Iratxe Fresneda EHko gidoigileen elkarteko kidea eta EHUko irakaslea elkartu ditugu, euskal zinemagintzak azken urtean utzi digun uzta oparoaz hitz egiteko.
Arantza Plaza: "Pozik nago; uste dut badagokidala txapela jartzea"
Bizkaiko Bertsolari txapeldunari txapela jarri bezperan egon gara Arantza Plazarekin. Etxeko sukaldean goxo hartu gaitu bertsolaritza irakasle erretiratuak, pozik eta eskertuta. Lehiakideen senide izateaz mintzatu zaigu, senarra eta alaba lehian ikusteaz, bizitako une goxoez eta irakaskuntzak eman dizkionez. "Ama beti ama; senarrak eta alabak irabazten zutenean nire sentitzen nuen txapela".
Mari Karmen Garmendia: "Bizitzak egin didan opari bat eskuartean dudala bizi naiz"
EITB Maratoiaren aurtengo helburuari eutsiz, zahartzaro osasuntsuaz gogoeta egiteko, egun, Matia Fundazioko presidentea den Mari Karmen Garmendia gonbidatu dugu Faktoriara; norbera zaintzeaz eta modu duinean zahartzeaz dugun eskubideaz aritu gara, besteak-beste.
Aritz Urkola: "Begi lausoarena EAEn gehien egiten den ebakuntza da"
Arabako Unibertsitate Ospitalean, Oftalmologia Sailean, zerbitzu burua da Aritz Urkola. Begi lauso edo "katarata" ebakuntza da ospitale publikoetan gehien egiten dena, eta horrek zahartze osasuntsuan duen eraginari buruz aritu zaigu Urkola.
Irene Arrarats: "Koadernotxo bat erosi dut Euskaltzaindiko sarrera-hitzaldirako ideiak zirriborratzeko"
Euskaldunon Egunkarian, lehendabizi, eta Berrian, gero, hiru hamarkada pasa daramatza lanean Irene Arrarats Lizeagak. Kazeta horretako euskara arduradun da egun. Berriki euskaltzain oso izendatu dute.
Gatibu: "Mila esker urte hauetan guztietan hor egotearren"
Asteburu honetan emango ditu, Gatibu taldeak, 25 urteko ibilbideari agur esateko azken kontzertuak. Horregatik, Gaizka Salazar, bateria-jotzailea, eta Haimar Arejita, gitarra-jotzailea, izan ditugu gurekin.
Erik Etxart: "Frantses administrazioak eta guk ez dugu hizkuntza politika berdin ikusten"
Seaska Ipar Euskal Herriko Ikastolen Federazioko lehendakarietako bat da Erik Etxart duela urtebetetik. Azken hilabeteen gogoeta egin dugu berekin, eta, batez ere, administrazioarekin dituzten gora beherez aritu gara.
Antxon Arrizabalaga:"Gizakia berriz ilargira iristen denean, gure erdieroaleak han egongo dira"
Semi Zabala enpresako Aplikazio Zuzendari da Antxon Arrizabalaga. Energiaren Ingenieritzan doktorea da, eta Zubietan ireki berri duten ekoizpen plantan, espaziorako erdieroaleak zer diren eta nola ekoitziko dituzten azaldu digu.
Itziar Ugarte: "Primi Erostarbe ez zen atzera egiteko emakumea, beti aurrera egin zuen"
Primi Erostarbe panderojole eta irrintzilariari buruzko disko-liburua argitaratu du Euskal Herriko Trikitixa Elkarteak eta Itziar Ugarte Irizar izan da biografia idatzi duena.
Petti:"Garrasi egiteko beharretik sortu da zuzeneko diskoa"
Hogeita bost urteko musika ibilbidea bete du Petti, musikari beratarrak, eta urteurren hori zuzeneko disko batekin ospatu du. Kantu berriekin osatzeko moduko diskoa bazuen arren, aktualitatearen ankerkeriak bere kanturik elektrikoenak zuzenean jotzera eraman du.
Asier Escobal: " 'Kontuz' nire hiztegian oso presente egon da"
"Kristal Hezurreko Gaixotasuna" du Asier Escobalek, baina ez da eragozpen izan bere ametsak bete ahal izateko; biokimikaria da, neurozientzian espezializatua, eta orain lan bila ari da. Bere gaixotasunean ikertzen egingo luke lan gustura.
Irene Larraza: "Gurea zentruan jarri nahi dugu eta ahal bada mundua eraldatu"
Etxepare institutuaren zuzendari Irene Larrazak 15. urteurreneko ospakizunak amaitu berritan egin digu bisita Faktoriara.
'Nuuk Mobility' motor elektrikoak: Bizkaian errotu den marka
Ixone Busturia 'Nuuk Mobility' motor elektrikoen konpainiako zuzendariaren albokoa da. Milaka motor saldu dizkiete Correos, Burguer King eta gisako etxeei, baina motorrak saldu baino gehiago egiten dutela esan digu: mugikortasun soluzio osatuak ematen dizkiete enpresei, motorra saltzetik konektibitate sare osora. Uneoro jakiten dute bezeroaren motor bakoitza non dabilen. Zornotzan eta Galdakaon daude eta merkatuaren aldaketa guztietara moldatzen asmatu dute: hazten segitzen du 'Nuuk' enpresak.
Imanol Lopez: "Umetan aitarekin igandeetan frontoira joatea Disneylandiaren parekoa zen niretzat"
Imanol Lopez puntistak aurtengoa izango du azken denboraldia profesionaletan. Euskal Herrian hasi, Miamin eta Mexikon urteak egin eta etxean amaituko du ibiilbidea. Bidean ikasitakoak kontatu dizkigu Faktorian.
Jokin Muñoa: "Makinek hor jarraitzen dute baina kerik ez da jada"
'Ideko' enpresako zuzendari zientifikoa da Jokin Muñoa. Makina Erremintaren eta Fabrikazio Aurreratuari buruzko kongresuan Idekok aurkeztu dituen berrikuntzak azaldu dizkigu Faktorian.
"Izarren zaunka": ilunetik argirako bidea, eskaladaren bidez.
Iker Uranga eta Mikel Saez de Urabain dira "Izarren Zaunka" film laburreko protagonistak: Abenduan estreinatuko dute Bilboko Mendifilm Festival-en. Sasoi ilun xamarra pasa zuen Ikerrek pandemia garaian eta indarberritzeko prozesuaren parte bezala ikusten du, argiari leiho bat. Urabain, Aralarren eta bereziki Txindokin zabaldutako eskalada bide askoren sortzailea da. Soka polita osatzen dute biek.
Zuhar Iruretagoiena:"Espresio artistikoaren erronka handiena hezkuntzan dago"
Gure Artea Saria jaso du aurten Zuhar Iruretagoienak, zehazki, sorkuntza lanarengatik eman diote. Gaur egun, Arte Ederren Fakultatean irakaslea da, eta bere azken erakusketari buruz ere hitz egin digu.
Irati Agirreazkuenaga: "Fakultateen arteko hartueman eta elkarrekintza kulturala sustatu nahi dugu EHUn"
EHUren Leioako campuseko ikasleen euskara eta kultura zuzendaria da Irati Agirreazkuenaga Onaindi. Ekimen handiko emakumea da, unibertsitateko jardunaz gain, kazetaritzan eta antzerkigintzan bidea egindakoa. Gazako Sol Band taldearen kontzertuaren aurretxoan elkarrizketatu dute, eta musikari palestinarrekin ere egin dute hitzaspertua.
Joxe Mari Zabaleta: "Hilabeterako joan eta 12 urte pasa nituen Aralarko San Migelen"
Hamasei urteko gaztea zela joan zen sortetxetik, Leitzako Tutene baserritik, Aralargo goietara. Udako haize epelak eta neguko bisutsak, hamalau orduko lan-jardunak eta txaplanean igarotako egunak; jendea trumilka bildutako jaiak eta arimarik ageri ez zen jornadak, denetik ezagutu zituen. 28 urterekin egin zuen bailaran beherako bidea, behin betiko. Lekunberrin bizi da egun, eta asteburuetan baino ez da joaten, baina Aralar bigarren etxea duela dio.
Iñaki Izarraga meteorologia zalearekin ere hitz egin dugu, Aralarren jarri eta lapurtu dieten estazio meteorologikoaren auzia azaldu digu.
Bulego taldearen etenaren ondorengo itzulera, 2027ko martxoaren 6 an.
Tom Lizarazu, Bulego taldeko abeslariak iragarri digu 2026.urtea sormenari eskainiko diotela eskenatokietatik urrun eta 2027ko martxoaren 6 an itzuliko direla Bilbao Arenan emango duten kontzertuarekin. Iragarpen hori egiteaz gain, bulegoz bulego egin diogun jolasean, abeslariaren inguruko kontu bitxi ugari jakin dugu.
Mikel Etxaniz: "Aurrekontzeptu okerrak azaldu gabe, ikasleak azterketa gaindituko du baina bizitza arruntean ez du zientzia jakintzarik izango"
Espainiako Fisika Elkarteak banatzen duen Bigarren Hezkuntzako Fisika Irakaskuntza eta Dibulgazioaren saria jaso du Mikel Etxaniz Añorga irakasleak. Pasaia Lezo Lizeoan hiru hamarkadatik gora damatza fisika irakasle lanetan eta irakaskuntzaz, zientziaz eta gaur egungo ikasle eta gurasoez ihtz egin dugu Faktorian.
Tsunami eta lurrikara simulatzaileak
Euskal Herriko Unibertsitateak antolatzen duen Zientzia Asteak 25 urte beteko ditu aurten. 200 jarduera inguru eskainiko dituzte doan Bilbon, Donostian, Gasteizen eta Barakaldon. Nerea Jauregizar Zientzia Astearen antolamenduaren arduradunarekin hitz egin dugu, baita 'Terremoto eta tsunamiak' tailerreko koordinatzaile den Arturo Apraizekin ere.
Santxikorrotari buruz euskarazko lehen liburua. Trilogia baten hasiera.
Jakes Sarraillet zuberotarrak idatzi du "Bardeetako otsoak. Edo Santxiko Errota, nafar bidelapur famatuaren bizitza, berak kontaturik". XVgarren mendetik datorren kondaira oinarritzat hartuta osatu du eleberria eta aukera bikaina eman digu Santxikorrota pertsonaia ezagutzeko. Haren izeneko mendi tontorra eta lasterketa ezagunak dira Nafarroako erriberan, baina oso gutxik ezagutzen dute nor izan zen Bardeako Robin Hood ere deitzen dioten pertsonaia. Errotaria, ikazkina, bihotz oneko bidelapurra....fikziozko pelikula bat egiteko modukoa. Idazleak iragarri digu trilogia baten hasiera dela hau.
Markel Montaño: "Hilerriak korridore ekologikoak dira eta biodibertsitatearen ikuspuntutik gune interesgarriak.
Bilboko hilerriko faunaren inguruko liburua idatzi du Markel Montaño EHUko biologoak Bilbao Zerbitzuaken lanean aritu den utebetean. Inguruko hiri eta herriak aldatu arren, hilerriak aldaketa horietatik kanpo geratezn dira eta horregatik korridore ekologiko bezala funtzionatzen dute.
Itsaso Aranguren:" Fullbright bekari esker NASAN lan egitea ametsa da"
Nafarroako Unibertsitate Publikoan ikertzailea da Itsaso Araguren, eta bera ingeniari agronomoa den arren, NASAn, zehazki NISAR satelitea diseinatu duen taldearekin egingo du lana 6 hilabetez. Estatu Batuetako Hezkuntza eta Kultura Gaietarako Bulegoak emanten duen Fullbright bekari esker egingo du hori.
Martxelo Otamendi: "Konplexuak baztertu eta lehen mailako egunkari bat egitea izan da nire iparra"
Hamar urtez Euskaldunon Egunkarian, eta beste hogei urtez berrian; hiru hamarkada egin ditu euskarazko kazetaren zuzendari karguan. Bere biografia publikatu du orain, Garbiñe Ubeda Goikoetxeak egindako elkarrizketa-liburuan.
Kattalin Barber: "Pandemian hasi nintzen loreak beste modu batera begiratzen"
Kazetaritza utzi eta lorezaina da orain, Artzibarren, Saragueta herrian. Herba.ria da bere proiektua eta Landartea bere lursaila. Sasoiko loregintza eta lore artea egiten du: lore sortak, koadro botanikoak etab. Iruñeko Geltokiko azokan eta instagramen topatuko dugu.
Iratxe Uriarte:"Buru osasuna da euskal gazteen kezka nagusia eta horrek harritu gaitu"
Euskadiko Gazteen Kontseiluko presidentea da Iratxe Uriarte, eta gaurkotasuneko hainbat arlo aztertu nahi izan ditugu berekin; Buru osasuna, enplegua, etxebizitza eta bizikidetza. Prentsa irakurketa egin dugu gai hauek jorratzeko.
Ramon Apezetxea: "Adin handian osasuna izateko sekretua? Apez izatea!"
Almandozko Apezetxean hartu gaitu Almandozko apezak. Izenez Ramon Apezetxea Zubiri; sortzez goizuetarra, eta bizitzez almandoztartua joan deneko 62 urtean. Nafarroan eliztarrak zerbitzatzen jarraitzen duen adin handieneko apaiza da bera. Primo de Riveraren diktaduran munduratu zen. 95 urte badauzka eta jubilatzeko asmorik batere ez. "Beti bezala segitzen dut, beti bezala. Zertarako erretiratu urteak direla eta!? Ilusioak ematen dio indarra pertsonari mila gauza egiteko esan digu mikrofonoan. Mikrofonoa kendu eta gero gau-lanaz eta bertze kontuez ere aritu zaigu.
Theo Salomon: "Lehen sektoretik ere lan egin daiteke sistema aldatzeko".
Baionarra da Theo Salomon gaztea baina badira lau urte Beskoitzera aldatu eta bizimodu kaletarretik etxaldeko nagusi izatera pasatu zela. Erabat berritzen ari dira Ameztoia baserria, baina bitartean ez dago geldirik: behiak, oiloak eta fruta arbolak ditu. Berak egindako urtegi txikia ere bai. Leku zoragarrian, baina lan faltarik ez dago; herri-politikan ere saiatzen ari da, heldu den urteko udal hauteskundeei bergira.
Aintzane Aizpurua
Esteban Borromée, krokodilo artean Guatemalan
Bidarraiko biologia ikasle gazteak pare bat hilabete eman ditu Guatemalan, bertako krokodiloen ezkatak ikertzen.
Nafarroako Antso VII: arrano beltza ikur zuen erregea
Iñaki Zugarrondo historialariak "Águila negra" nobela argitaratu berri du. Nafarroako errege indartsu, handi eta gizatiarraren histora eta hain ezaguna zaigun ikurraren, arrano beltzaren, jatorria.
Maia Azpiazu: "Ezagutzen ez ziren bi taxon aurkitu ditugu Añanako Gatz Haranean"
Euskal Herriko Unibertsitateko ikerlaria da Maia Azpiazu, eta MikroIker taldeko kidea ere bai. Añanako Gatz Haranaren azterketa mikrobiologikoa egin du doktorego tesian.
Christophe Betbeder:"Jauzi berria behar dugu hizkuntza politikan"
EEP, Euskal Erakunde Publikoko, zuzendari berria da Christophe Betbeder "Titto" duela hllabetetik. Kargua hartu berritan erakundearen egoera ekonomikoaz eta etorkizuneko erronkez mintzatu da.
Estefi Etxebeste: "Txikitan ez nuen inoiz pentsatuko goi mailako kirolaria izango nintzenik"
Abuztuan 100 Kiloko Koparekin Idoia Etxeberria harrijasotzaile ohiak jarritako marka hautsi du Estefi Etxebeste iturendarrak. Urte gutxi behar izan ditu horretarako, eta oraindik ere buruan dituen helburuei buruz aritu da.
Aitor Soroa: "Hitz katedrak ikerkuntzaren transmisioa eta enpresekin harremana sendotu nahi ditu adimen artifiziala eta hizkuntzen lengoaiaren esparruan"
HITZ katedraren, adimen artifizialaren eta hizkuntza teknologiei buruzko katedra berriaren zuzendaria da Aitor Soroa. Alor horretan bizitzen ari garen iraultzaren aurrean, egoera honek ekarri dituen aukerak eta sor ditzakeen arriskuen inguruan gogoeta eragin nahi dute baina horretarako formazioaz gain, ikerkuntzaren transmisioan eta enpresekiko harremanetan jarri nahi duten indarra.
Konputagailuei giza hizkuntza prozesatzeko eta sortzeko teknikak ikertzen dituzte batez ere Hitz zentruan eta gurean eurena da gai honen inguruan lanean ari den talderik garrantzitsuena.
Martxel Aizpurua: "erleen polena bakarrik janez bizi ahal izango genuke"
Martxel Aizpurua biologo, erlezain, idazle, ikerlari eta hiztegigileak 6 liburu idatzi ditu erleei buruz eta azkenekoa ("Erle produktuak osasun iturri") aurkeztera etorri zaigu. Erleen produktuek guretzat dituzten onurak, onura horien arrazoi kimikoak, hartzeko moduak eta informazio zehatza aurkituko dugu liburuan.
Usue Mori:"AAren erabilera ongi gizarteratzea garrantzitsua da"
Aurtengo Gladys sariduna da Usue Mori, matematikaria. Egun irakaslea da EHUn Informatika Fakultatean, eta Adimen Artifizialeko Graduaren arduraduna ere bada.
Josune Muñoz: "Komikietan emakumeen pornografizazioa eman da"
Omenaldia jasoko du Josune Muñozek Getxoko Komiki Azokan, dibulgazioan egindako lanarengatik. Komikigintzan espezializatutako kritiko literario feminista da, baita Skolastikaren sortzailea ere.
Maria Pilar Artola:" Makarroiak beti ziren ongietorriak jangelan"
40 urtez jardun du Maria Pilar Artolak Leitzako Erleta Eskolan sukaldari, eta orain du erretiroa hartu ondorengo lehen ikasturtea. Bizitza berria estreinatzen ari den honetan eskolako jangelara egin duen bisita elkarrekin egin dugu.
Ez zidaten esan hilekorik ez nuela gehiago izango
Tratamendu onkologikoetan hilekoa etetea, edo antzutzea ere gertatzen dira. Elordi Garciari ez zioten aipatu ere egin hezurmuineko minbizia atzeman eta kimioarekin hasi zenean. Obuluak izoztea, ez zuen pentsatu, informazio faltagatik. La higuera elkartea sortu du berak bezala odoleko minbizia izan duen lagun batekin. Inkesta egin dute 300 gaixo baino gehiagoren artean eta 10etik 8k erantzun dute ez dutela sexualitateari buruzko inolako informaziorik jaso osasun zerbitzuetan. Tratamenduek sexualitatean duten eraginari buruzko informazioa ematea eta profesionalek formazioa jasotzea beharrezkoa ikusten du.
Guillermo Zubiaga:"Joanes ez da autobiografikoa baina niretik asko du"
"Joanes edo euskal baleazalea"ren abenturen komikigilea da Guillermo Zubiaga. Dagoeneko seigarren atala argitaratu du, eta New Yorketik Euskal Herrirako bisita aprobetxatu dugu berarekin hitz egiteko.
Jaione Lopez: "Fedeak eta justizia sozialarekiko grinagatik joan naiz misiotan"
Filipinetan bi urte egin ditu misiolari Elorrioko irakasle gazteak. Kenyan egin zituen pare bat egonaldi aurretik. Etxera itzuli berritan, kolkoan ekarri dituen irakaspenez aritu zaigu.
Pello Reparaz:"Zaila da kontraesanik gabe, ikuskizun erraldoi bat antolatzea"
Palestinaren aldeko oihuak oholtzan enzuten ziren bitartean kamerinoetan Coca Colak edan zirela, eta Spotifyko zerrendak inoizko daturik onena eman zuela azaldu digu Pello Reparazek. Kontraesanak kontraesan, etorkizun hurbilean dituen asmoei buruz galdetuta, Argentinan kontzertu batzuk emango ditu orain, abenduan kantu oso berezi bat kaleratuko duela iragarri du eta ekainaren 20an, San Mames betetzeko ahalegina egingo dutela ere aurreratu du.
Gazta tartaz harago, izaera eta natura bila datoz
Libe Otegui, Gipuzkoako Turismo Zuzendari Nagusia: "% 70 hazi da Gipuzkoan turismoa azken hamar urtean. Frantziako, Estatu Batuetako eta Asiako turista gehiago etorri dira aurtengo udan, baina kopuruetan iazkoak izan dira. Donostia, Hondarribia edo Zarautzez gain, Gipuzkoako beste txoko batzuk ezagutzeko gonbitea egitea da erronka, turismoa gehiago dibertsifikatzeko".
Martin Juanena: "Destinoak nahi izan zuen ni irratian hastea"
1991ko irailaren 23an izan zuen estreinako eguna ARALAR irratian Juanenak. Bezperan goizeko bostak arte ez zuela begirik bildu kontatu du Faktoria magazinean. "Oso zoriontsua naiz irratian; gozatu egiten naiz estudioan" kontatu dio Jon Artanori. Heldu den urteko maiatzean hartuko du erretiroa esatari ezagunak eta bere ibilbidearen errepasoa egin du Astitzen sortutako komunikatzaileak.
Mattin Zeberio:"Miruak emandako kontzertu onenetakoa izan zen Hatortxu Rock-ekoa"
"Miruenea" diskoa kaleratu eta udako taldea bihurtu da Mirua hirukoa. Malentxo Zeberio, Maitane Iruiñ eta Mattin Zeberiok osatzen dute taldea, eta udan izan duten arrakastaz mintzatu da Mattin Faktoriako mikrofonoetan.
Judith Sagardogi: “Auto osoaren kontrola nik izatea gustatzen zait”
Agian horregatik ez dauka inbidia handirik 1 Formulara igotzeko: han, mekanikari bakoitzak oso lan esparru murritza duelako. Eurocup 3 eta Porsche Supercup lehiaketetan ari da lehen mekanikari bezala azpeitiarra. Familiatik datorkio gasolina usainarekiko zaletasuna eta txikitatik argi dauka zer izan nahi duen: lehiaketako mekanikari. Oso bide onetik doala iruditu zaigu.
"Lurdes Iriondo bere garaiko izarrik handiena izan zen, dudarik gabe"
Jon Martin EHUko ikertzaileak ez du zalantzarik, nahiz eta, "historia idatzi dutenek, erakundeek, hedabideek, denok itzalean utzi dugun". Zorra kitatu nahian idatzi du 'Lurdes Iriondo, isilarazitako ahotsa' liburua eta bertan bildutakoak aletu dizkigu Faktorian. Jon Artano galdezka aritu da kalean, Lurdes Iriondo eta 'Ez dok Amairu' taldeari buruz.
Zu etxerako
Zu etxerako
Xuban Zumeta, ozeanografoa: "Arrantza behatzaileok konfiantzazko harremana dugu mariñelekin"
'Marron' eta Mattin Iñiguez Pakistanen, "Lurretik hegan"
Niko Mindegia: "Erretiratzea buruan nuen, baina Bidasoan jokatzeko aukera modu naturalean iritsi da"
Miren Illarramendi 5.0 industriaz
Oihana Aldabe, 'inezturek' jotako musikaria
Maider Otegi: "Pertsona denek mendiaz gozatu ahal izan dezten sortu dut BIDAIDE"
Ainhoa Eskisabel, makillatzailea: "Ez da Hollywood, baina Bilbollywood dugu hemen"
Maddi Goikoetxea Juanena: "Nere bidea ikerketa bat izan da"
Georgina Howard eta Marion Elizalde, ama-alabak, etxean bezala
Natxo de Felipe: “Euskal musika asko merkantilizatu da, ezagutu ez dugun moduan mugitzen du jendetza eta diru publikoa; nekez ulertzen dut gertatzen ari dena”
Maite Sagastizabal, irailetik aurrera Europako Banku Zentralean ariko den irundarra
Xabi Martinez: "Psikofarmakoen kontsumoa bereziki nabarmena da neska nerabeen artean"
Joxan Oiz: "Xabier Lete Bekarekin denbora eman didate; deseatzen nago teklatuari egurrean hasteko"
Leire Lison Nicuesa
Felipe Etxetxikia: "Dena gaizki doala esateko interesa dago"
Minbizia duten haurren nutrizio egoera ikertzen
Herri bide, andabide eta zordanbideak
Amets Ibero, BAGERA: "Euskararen aurkako erasoei erantzun bat eman behar zaie; bestela ez dira geratuko"
Garikoitz Mendigutxia: "Legezko droga murrizten bada, legez kanpokoa ere bai"
Iera Agirre: "Zainetan daramagu pilota"
Mikel Inoriza, mendizaletasunaz eta Cerro Torren egin asmo duten zeharkaldiaz
Iñaki Kerexeta, psikiatra: “Koraza bat garatu ohi dugu, lanean bizi dugunak gehiegi erasan ez diezagun”
Miel A. Elustondo: “Irakurketa eta idazketa tailerreko langilea naiz… artisau samarra”
Bego Etxenagusia: "Kementsua eta independientea zen Mercedes Kareaga"
Lourdes Herrasti: "Biktimen eskubideak isilarazi nahi dituzte batzuek"
Maider Larrañaga: "Kalimotxoa ez, mesedez, baina ardoaren mundura sartzeko bidea izan daiteke"
Lasai txalupen erronka berriak
Mikel Alberdi, Zumalakarregi museoko artxibo arduraduna
Ekain Zubizarreta: "Emakume kirolariei test genetikoa egiteak ez du babes zientifikorik"
Imanol Arizmendi: "Balitz eta balegorekin jai dago. Horrela beharko zuen eta egindako bidearekin gustura nago"
Valentin Larrea musikariaren altxorra
Jagoba Arrasate: "Gure bidea jorratu behar dugu inoren kontra joan gabe"
Seaskaren aintzinamenduak
Ruben Gabilondo Orbeako presidentea erretiroaren atarian
Nerea Mujika: "Nekazaritzan jende gaztea ilusionatzea zaila da"
Lau Teila, Jose Pablo Arriagaren itsas zeharkaldia
Sanferminak bihotzean
Iñigo Anton: "Hezeguneetako mamua da uroilanda"
Pedro Alvarez: "Oso garrantzitsua da Goierriko enpresekin ikerketa eta berrikuntzan aurrera egitea"
Elena Martinez, idazlea: "Etxean entzundako istorioak ikertzeak merezi du"
Joseba Perea: "Ene Kantak taldearen abestiak bultzada eman die erraldoiei"
Izaro Oyarbide: "Farmazietan kontsulta gehiago dugu osasun zentroen saturazioa dela eta"
"Paisaia modu estetikoan ulertu eta naturaz gozatzeko helburua ez da aldatu 100 urtean"
Mikel Zalbide, soziolinguista: "Munduan ez dago herri bakar bat bere hizkuntza eskola bidez berreskuratu duenik"
Kepa Lizarraga: "Kirol medikuntza gehiago behar dugu osasuna eta ongizatea irabazteko"
Jare Rodriguez: "Zer komeni zaio gaur egun euskal kulturari?"
Nagore Iriberri: "Jokabidearen ekonomia gehiago aplikatuz gero, hobeto ulertuko dugu mundua"
"EHUren garrantzia ikusarazteko ospakizuna izango da"
Iparraldean, euskara jakiteak balioa du lan-munduan
Chillida Leku bizitzari zentzua emateko lekua da
Allande Boutin: "Zaila da horrelako ogibide bat uztea"
Ekaitz Apraiz: "Ikasle txarra nintzelako joan nintzen Leioako Ostalaritza eskolara"
Goiz erdiko kafea, Beñat Oihartzabalekin
Jokin Aspuru: "Getxophotoren 20. urteurrenean gogoeta egin eta sistema berrabiarazi nahi dugu"
Aner Etxebarria: "Ez zait axola zuhaitz atzean zain ordu luzez egotea"
Josune Perez Bastarrika: "Caparroson euskara gero eta gehiago entzuten da"
Maddi Alberdi: "Feminismoa da ezinbesteko iturria euskal nazioa birpentsatzeko"
Abel eta Kepa Enbeitarenean gosari-bazkaria
"Beti saiatu naiz edozertan munduko onena izaten"
Ainara Herce: "Lehia onuragarria da herritar guztientzat"
Jon Garcia Andonegi: "Niretzat gogorragoa da gertatzen dena sofatik ikustea"
Aranzazu Calleja: "FANT Saria bizitzan egin dudan sakrifizioaren emaitza da"
Ainhoa Berasaluze: "Minbizi kasuetan elkarteek eskaintzen duten babesa ordainezina da"
Kristina Pozo: "Erriberan, Frankismo garaian, esparru domestikoa asko aldatu zen"
Itxaro Latasa: "Lurralde antolaketa behetik gora egin behar da"
Agurne Gaubeka: "Nahiko genuke Behatokia behar ez duen Euskal Herria"
"Pilotan ere sustraiak indartzen baditugu, enborra sendoagoa izango da"
Irakurzaletasuna bultzatuz Tolosako Herrikide Ikastetxean
Egoi Martinez: "Lagun, lankide, aitatxo, taxista... eta konfesore ere bagara ziklisten ordezkariak"
Garazi Erburu: " Urteko ekoizpen handienetako bat da 'El Afanador'
Itziar Alkorta: "Ezagutzea funtsezkoa da gure eguneroko erabakiak hatzeko"
Itziar Insausti: "Dolpon, ama eta atta entzunda zerbait piztu zitzaidan"
Tomas Belzunegi: "Pozik, oso pozik hartuko dut erretiroa"
Josune Zabala, Euskararen eta Hizkuntzaren Irakaskuntzarako Institutu berriko zuzendaria
Ander Sarratea: "Erakustazoka presentzialak beharrezkoak izango dira etorkizunean ere"
Nere Jone Intxaustegi: "Duela 300 urte emakumeak dibortzioa eskatzea, ez zen xamurra"
Sebastien Astabie: “Iparraldean gazte anitz plantatzen da artzain eta gasnagile”.
"Egin bedi zure nah-ia"
Ivan Jimenez: "Gatazkak gatazka, urte positiboa izango dela uste dut"
Itsaso Santos: "Balenciagaren arrakasta salbuespena izan da; enpresa-konkurtso gehienak likidaziora joaten dira"
Martin Barbaria: "Hasieran beldurrez hartu ziren Bilboko eta Gasteizko tranbien proiektuak"
Maddi Ane Txoperena. Dolua, blokeoa, ostatuak eta 'Zaldi bat'
Marko Usabiaga, OCR lasterkaria: "Oso ona da zero azpiko tenperaturan erreka zuloan bainua hartzea"
Harkaitz Urreta: "Datorkionari heltzeko prest dago Ideko"
Andone Sistiaga: "Unibertsitatean eskari psikologikoen gorakada ikusi dugu"
Jose Mari Artola: "Herrietan jendeak zintan grabatutako irudiak bildu beharra dago, galdu aurretik"
Ane Ibañez: "Federazioan emakume ikuspegia izatea garrantzitsua da"
Jose Ramon Mauduit: "Gure oinarrizko zaintza errespetatzen badugu segurtasuna izango dugu"
AEKren osasunaz, KORRIKArako atzera kontaketa martxan dela
Peio Berterretxe: "Gizartea aldatu da eta tradizioa ez bada aldatzen gizartearekin, folklorizazioan erortzen gara"
"Maoriek hizkuntzaz gain, baikortsuna, kosmobisioa eta ametsak ere transmititzen dituzte belaunaldiz belaunaldi"
Leire Bilbao: "Ipuin bateko pertsonaiarekin obsesionatuta pasa dezaket egun guztia"
Nagore Osoro: "Lider on bat izateko parekoaren beharrak ongi ezagutu behar dituzu"
Vanessa Goikoetxea: "Kantuak nire bizitza aldatu zidan"
Gotzon Aranburu: "Kazetaritzaren proletario bat izan naiz ni"
Joseba Tapia: "Guretzat gizon elegantea eta duina zen Altzoko Handia"
Andoni Tolosa, 'Morau': "Ezkerraren bunkerizazio-joera salatzeko idatzi nuen 'Guk mundua aldatuko dugu'"
Maialen Hiribarren: "Xilabako txapela janztea ohore handia da"
Jose Inazio Saizar 'Luxarbe': "Niri begira egoten zen 202 kiloko harria, jaso nuen arte".
Maria Ortega "Europan 'moro', Marokon europar" erreportajearen egilea
Ihintza Marguirault, antropologoa: "Euskal Herrian ez dugu gure historia ikasten"
"Arte Ederren eraikina oso garrantzitsua da donostiarrentzat eta zeukan balioa nabarmentzen ahalegindu gara"
Gontzal Mendibil: "Gazteek Lauaxeta ez ezagutzeak ematen dit mina"
Irati Agirre: "Neguko Joku Olinpikoen zuzia eramatea sekulako esperientzia izan da"
Enara Gaminde:"Laukizen oso maitatua sentitzen naiz"
Osane Oruetxebarria: "Matematikak boladan daude"
Iñaki Aizpuru, 40 urte Andoaingo Zine Eskolako gidaritzan
Nekane Beloki, soziologoa: "Unibertsitate publikoko ikerlariok gure ekarpena zor diogu gizarteari”
Iñaki Eguren: "Giza laginak erabiliz asko ikas dezagu minbizi tratamendua hasi aurretik"
Cava botila baten barrenera bidaia, Tomas Guenagarekin
Martin Llade: "Musika klasikoak garapenik ez duela dirudi, baina gezurra da"
Euskal zinemagintzari buruzko mahai ingurua
Arantza Plaza: "Pozik nago; uste dut badagokidala txapela jartzea"
Mari Karmen Garmendia: "Bizitzak egin didan opari bat eskuartean dudala bizi naiz"
Aritz Urkola: "Begi lausoarena EAEn gehien egiten den ebakuntza da"
Irene Arrarats: "Koadernotxo bat erosi dut Euskaltzaindiko sarrera-hitzaldirako ideiak zirriborratzeko"
Gatibu: "Mila esker urte hauetan guztietan hor egotearren"
Erik Etxart: "Frantses administrazioak eta guk ez dugu hizkuntza politika berdin ikusten"
Antxon Arrizabalaga:"Gizakia berriz ilargira iristen denean, gure erdieroaleak han egongo dira"
Itziar Ugarte: "Primi Erostarbe ez zen atzera egiteko emakumea, beti aurrera egin zuen"
Petti:"Garrasi egiteko beharretik sortu da zuzeneko diskoa"
Asier Escobal: " 'Kontuz' nire hiztegian oso presente egon da"
Irene Larraza: "Gurea zentruan jarri nahi dugu eta ahal bada mundua eraldatu"
'Nuuk Mobility' motor elektrikoak: Bizkaian errotu den marka
Imanol Lopez: "Umetan aitarekin igandeetan frontoira joatea Disneylandiaren parekoa zen niretzat"
Jokin Muñoa: "Makinek hor jarraitzen dute baina kerik ez da jada"
"Izarren zaunka": ilunetik argirako bidea, eskaladaren bidez.
Zuhar Iruretagoiena:"Espresio artistikoaren erronka handiena hezkuntzan dago"
Irati Agirreazkuenaga: "Fakultateen arteko hartueman eta elkarrekintza kulturala sustatu nahi dugu EHUn"
Joxe Mari Zabaleta: "Hilabeterako joan eta 12 urte pasa nituen Aralarko San Migelen"
Bulego taldearen etenaren ondorengo itzulera, 2027ko martxoaren 6 an.
Mikel Etxaniz: "Aurrekontzeptu okerrak azaldu gabe, ikasleak azterketa gaindituko du baina bizitza arruntean ez du zientzia jakintzarik izango"
Tsunami eta lurrikara simulatzaileak
Santxikorrotari buruz euskarazko lehen liburua. Trilogia baten hasiera.
Markel Montaño: "Hilerriak korridore ekologikoak dira eta biodibertsitatearen ikuspuntutik gune interesgarriak.
Itsaso Aranguren:" Fullbright bekari esker NASAN lan egitea ametsa da"
Martxelo Otamendi: "Konplexuak baztertu eta lehen mailako egunkari bat egitea izan da nire iparra"
Kattalin Barber: "Pandemian hasi nintzen loreak beste modu batera begiratzen"
Iratxe Uriarte:"Buru osasuna da euskal gazteen kezka nagusia eta horrek harritu gaitu"
Ramon Apezetxea: "Adin handian osasuna izateko sekretua? Apez izatea!"
Theo Salomon: "Lehen sektoretik ere lan egin daiteke sistema aldatzeko".
Aintzane Aizpurua
Esteban Borromée, krokodilo artean Guatemalan
Nafarroako Antso VII: arrano beltza ikur zuen erregea
Maia Azpiazu: "Ezagutzen ez ziren bi taxon aurkitu ditugu Añanako Gatz Haranean"
Christophe Betbeder:"Jauzi berria behar dugu hizkuntza politikan"
Estefi Etxebeste: "Txikitan ez nuen inoiz pentsatuko goi mailako kirolaria izango nintzenik"
Aitor Soroa: "Hitz katedrak ikerkuntzaren transmisioa eta enpresekin harremana sendotu nahi ditu adimen artifiziala eta hizkuntzen lengoaiaren esparruan"
Martxel Aizpurua: "erleen polena bakarrik janez bizi ahal izango genuke"
Usue Mori:"AAren erabilera ongi gizarteratzea garrantzitsua da"
Josune Muñoz: "Komikietan emakumeen pornografizazioa eman da"
Maria Pilar Artola:" Makarroiak beti ziren ongietorriak jangelan"
Ez zidaten esan hilekorik ez nuela gehiago izango
Guillermo Zubiaga:"Joanes ez da autobiografikoa baina niretik asko du"
Jaione Lopez: "Fedeak eta justizia sozialarekiko grinagatik joan naiz misiotan"
Pello Reparaz:"Zaila da kontraesanik gabe, ikuskizun erraldoi bat antolatzea"
Gazta tartaz harago, izaera eta natura bila datoz
Martin Juanena: "Destinoak nahi izan zuen ni irratian hastea"
Mattin Zeberio:"Miruak emandako kontzertu onenetakoa izan zen Hatortxu Rock-ekoa"
Judith Sagardogi: “Auto osoaren kontrola nik izatea gustatzen zait”
"Lurdes Iriondo bere garaiko izarrik handiena izan zen, dudarik gabe"
Zu etxerako
Zu etxerako
Iradokizunak
Donostiako Zinemaldia 2025: Faktoria berezia Zinemalditik
Donostiako Zinemaldiaren 73. edizioa. Faktoria magazinaren saio berezia Zinemalditik, Maider Segurolak gidatuta.
Faktoria 2
Maider Segurolak eta bere taldeak hartzen dute Faktoriaren lekukoa: kalera begira beti, testigantzak, elkarrizketak, entretenimendua eta umorea, eguerdiko ordubatera arte.
Zinemaren B aldeaz
Oier Garamendik herriz-herri zinemari buruzko ikastaroak eskaintzen ditu; pantailaren beste aldean dauden intentzio, asmo eta trikimailuak irakurtzen irakasten du. Bestalde, Gorka Askazibar, pelikuletan lokalizazio bila aritzen da eta bere lanaz jardun da.
Miren Erkizia, Nepalen landa eremuko emakumeen egunerokoaren testigu
Nepaldala, Gobernu Kanpoko Erakundearen bitartea Miren Erkizia, Hondarribiako emaginak lau hilabete emn dit Nepalgo Bajhang eta Mahajakulungeko bailaran. Bertan ama diren emakume gazteen errealitatea ezagutu eta datuak biltzen aritu da.
Sanseacabó
Zerbait hasiko bada, beste zerbaitek bukatu behar du. Aldatu beharra dago. Bizitza goitik behera irauli duten solaskideak. Eredugarriak izan daitezken aldaketak. Eguna bukatu aurretik entzungo dugu elkar, hemen azkeneko hitza, zurea delako.
Salda badugu
Beti esan izan da, euskaldunoi saltseoa asko gustatzen zaigula, baina, orain arte, ez da inor ausartu saltsa horretan sartzen.
Ainhoa Etxebarria eta Alexander Padilla gara eta “Salda Badugu” podcastean Euskal Herriko famatuak elkarrizketatuko ditugu, bizi dituzten krisialdi existentzialei buruz galdetu, eta beraien saltsa guztiak komentatzeko. Hori guztia salda goxo-goxo bat hartu bitartean.
21. Arantxa Iturbe: Irratia da bere etxea
Arrastoan
Arrastoan audio esperientzia bat da; oinez, edo etxeko sofatik bizi daitekeena. Hirian barrena egiteko ibilbide zehatz bat proposatzen du atal bakoitzak, hasiera eta amaiera jakin batekin. Errealitatea eta fikzioa nahasten diren geruza narratibo honi esker, sekula ikusi eta entzun ez ditugun bezala biziko ditugu lekuok. Hiriekin daukagun harremana berrinterpretatu, eta soinuak daukan indarra agerian uzten du "Arrastoan" podcastak.
Lurrarenak
Aner Etxebarriak munduan zehar bildutako Lurraren ahotsak eta hotsak, lurrari lotuta bizi direnen istorioak kontatzen dizkigu Euskadi Irratiko Faktorian. Eitb Mediak Guau plataforman argitaratutako edukia.
Universo viajero